Khi quế Trà Bồng không còn có giá?

Mỗi một vùng đất đều có một thế mạnh riêng trong việc phát triển kinh tế. Tìm được những cây trồng vật nuôi phù hợp đã là quan trọng nhưng để có hiệu quả, phục vụ đời sống dân sinh đòi hỏi phải có thị trường tiêu thụ. Điều này đôi khi nằm ngoài tầm tay của người nông dân ở vùng cao. Cây quế ở huyện Trà Bồng mấy năm nay đã khiến người trồng quế lao đao cũng vì thị trường quế bị đóng băng.

Những năm trước đây khi giá quế ở thời điểm ?ođỉnh cao?, nông dân trồng quế chỉ cần bán một vườn quế là có thể mua được một chiếc xe máy đời mới hay xây được cả một ngôi nhà khang trang. Chính vì vậy mà nhiều địa phương kể cả những nơi chưa từng trồng quế cũng làm quen và phát triển giống cây này, đưa diện tích trồng quế của cả nước phát triển lên tới hàng trăm ngàn ha. Tuy nhiên, niềm vui chưa "tày gang" thì giá quế đã lại hạ một cách thảm hại, khiến đời sống của nhiều nông dân trồng quế trở nên lao đao.

Nông dân trồng quế ở huyện Trà Bồng - một địa phương nổi tiếng với nghề trồng quế truyền thống với chất lượng tinh dầu quế rất cao, hiện cũng đang rơi vào tình thế tương tự. Năm 2004, tổng số quế được khai thác và bán ra của huyện Trà Bồng còn được 150 tấn. Con số này chỉ bằng lượng quế được bán ra của một xã trước đây. Hiện nay phần lớn bà con không khai thác quế mặc dù đã đến thời kỳ thu hoạch bởi giá bán ở thời điểm này hạ quá thấp (không bằng một nửa giá bán trước đây). Tuy nhiên, bà con ở đây vẫn tiếp tục trồng thêm quế. Tại sao lại tồn tại một nghịch lý như vậy?

Theo báo cáo của Ủy ban Nhân dân huyện Trà Bồng thì tổng diện tích trồng quế của huyện hiện là 3.378 ha và năm 2004 vừa qua, bà con trong huyện đã gieo ươm thêm được 1.260.000 cây quế con. Như vậy, số lượng quế được trồng thêm vẫn rất lớn trong khi diện tích quế đã có thể khai thác thì vẫn ở trong thế "án binh bất động" chờ giá quế lên cao. Đặc biệt, tình trạng này đã diễn ra gần 10 năm nay kể từ khi quế không còn là mặt hàng đắt đỏ. Trong khi đó quế lại là giống cây truyền thống rất phù hợp với tập quán canh tác của bà con các dân tộc ở Trà Bồng. Do vậy, việc ươm giống và nhân rộng diện tích cây quế vẫn tiếp diễn trong khi đầu ra cho cây quế ở Trà Bồng vẫn còn là vấn đề không mấy khả quan.

Chính vì việc ươm, trồng quế vẫn phát triển rộng rãi nên hạt quế vẫn là loại hàng tiêu thụ dễ dàng. Nhiều nông dân trồng quế đã chuyển hướng trồng quế lâu năm để thu hạt bán. Đây tuy là một giải pháp hiệu quả nhưng cách giải quyết này xem ra chỉ là biện pháp mang tính tình thế. Điều đáng nói ở đây là bà con vẫn tiếp tục phát triển quế trong khi chưa khẳng định được hiệu quả kinh tế của loại cây trồng này trong giai đoạn hiện nay. Không những vậy, nông dân ở Trà Bồng còn đưa nhiều giống quế ở các địa phương khác vào trồng khiến quế Trà Bồng không còn mang những nét đặc trưng bản địa.

Việc bà con phát triển diện tích quế mặc dù gắn liền với nhiều ý nghĩa tích cực như bảo vệ môi trường, phủ xanh đất trống đồi trọc? nhưng hiệu quả kinh tế lại rất thấp, đời sống của bà con các dân tộc lâm vào tình trạng khó khăn. Phải chăng việc định hướng về phát triển kinh tế cho bà con nông dân đặc biệt là bà con các dân tộc thiểu số ở Trà Bồng chưa được chú trọng?

Việc tìm ra một loại cây trồng thay thế cho hàng ngàn ha cây truyền thống không phải là chuyện một sớm một chiều có thể thực hiện được song những định hướng về hiệu quả các giống cây trồng, vật nuôi cho bà con vùng cao vẫn đang là một đòi hỏi bức xúc ở Trà Bồng.

 (www.quangngai.gov.vn - 2/6/2005)

Ông Hoàng Trung Hải (giữa). ảnh: L.Q.Phổ

Trong ngày đầu tiên của phiên họp chất vấn, QH đã dành gần nửa buổi nghe đọc báo cáo kết quả giám sát thực hiện chính sách khám chữa bệnh cho nhân dân của Ủy ban Thường vụ QH; nghe Bộ trưởng Công nghiệp Hoàng Trung Hải đọc báo cáo về tình hình triển khai Nghị quyết QH về dự án Nhà máy lọc dầu Dung Quất (LDDQ) và báo cáo của Ủy ban Thường vụ QH về vấn đề này.

Dự án Nhà máy lọc dầu Dung Quất: Hiệu quả không cao cũng phải làm

Theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An, do thời gian dành cho mỗi vị Bộ trưởng rút từ 1 giờ 30 phút xuống còn 1 giờ nên thời gian đọc văn bản của mỗi vị chỉ còn 20 phút và dành 40 phút cho trả lời chất vấn trực tiếp. Tuy nhiên, với Bộ trưởng Công nghiệp, quy tắc này đã bị phá vỡ . Do những vấn đề chất vấn quá "nóng": giá điện, tình trạng thiếu điện... và đặc biệt là công trình Nhà máy LDDQ - một dự án khổng lồ cả về vốn đầu tư và tầm quan trọng... đã khiến Bộ trưởng Hoàng Trung Hải phải lắng nghe và trả lời chất vấn trong gần nửa buổi sáng, cả chiều ngày hôm qua và đến buổi sáng hôm nay...

Vẫn còn những câu hỏi lớn

Đồng ý với báo cáo của QH, của Chính phủ về những nguyên nhân khiến công trình chậm nhưng ĐB Lê Thanh Long (Long An) lại đặt câu hỏi: "Nhưng phải chăng còn có một nguyên nhân ta chưa dám nói ra ?". Ông ngừng lời rồi nhấn mạnh: "Chính là do địa điểm đầu tư chưa phù hợp". Theo ông Long: "Trước đây ban đầu ta đặt định đặt nhà máy tại Long Sơn (Bà Rịa - Vũng Tàu). Khi đó, các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm nhưng sau này lại chuyển về Dung Quất, người ta không còn quan tâm nữa. Điều này đã dẫn đến những khó khăn về vốn và triển khai dự án".

ĐB Nguyễn Đức Dũng (Kon Tum) cũng không giấu được bức xúc: "QH nên chỉ đạo Chính phủ nghiên cứu, tính toán lại các điều kiện xem đặt Nhà máy LDDQ ở đó (Quảng Ngãi - TN) có lợi hay chỗ khác thì tốt hơn". ĐB Nguyễn Ngọc Trân (An Giang): "Nếu như hệ số thu hồi vốn chỉ được 6% thì phải xem lại. Nhiều nhà kinh tế đã nói, nếu hệ số thu hồi vốn dưới 10% thì sẽ phải đi từ phá sản này đến phá sản khác".

Trong khi đó, ĐB QH các tỉnh miền Trung có quan điểm ngược hẳn. ĐB Huỳnh Văn Chính (Đà Nẵng) lên tiếng: "Tôi là nhà doanh nghiệp. Tôi không nghĩ đầu tư vào nhà máy LDDQ  là chủ trương sai mà chỉ là do trong quá trình thực hiện có một số trục trặc". Các ĐB Nguyễn Thị Ánh Tuyết (Quảng Nam), ĐB Lê Thanh Châu (Quảng Nam)... đều tỏ ý: chủ trương đầu tư nhà máy lọc dầu tại Quảng Ngãi là đúng. ĐB Nguyễn Xuân Dương (Bình Định) nói: "Dù hiệu quả (kinh tế) thấp thì vẫn nên làm !".

Các ĐB đều lên tiếng yêu cầu Bộ trưởng Công nghiệp trả lời rõ hiệu quả dự án, bao giờ thì dự án có thể thu hồi vốn. Bộ trưởng Hoàng Trung Hải: "Theo tính toán thì với hệ số thu hồi vốn là 6,7%, tuy thấp nhưng cũng phù hợp với tính toán trước đây". Dẫn "kinh nghiệm quốc tế", Bộ trưởng Hải cho biết, nói chung các dự án nhà máy lọc dầu do yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng và do đầu tư hạ tầng lớn nên hiệu quả thường không cao. Ông khẳng định: "Hiệu quả Nhà máy LDDQ cũng tương đương với các nhà máy lọc dầu khác trên thế giới. Dự án là không lỗ và có khả năng hoàn trả hết nợ sau 11 năm kể từ năm 2009".