Chuyển hóa cảm xúc
Bạn thường bị ảnh hưởng, chi phối bởi những xúc tình tiêu cực của chính mình; si mê, sân giận, ái dục và ghen tị... những xúc tình này là nguyên nhân gây đau khổ phiền não triền miên.
Chuyển hóa cảm xúc
Hầu hết chúng ta đều bị cảm xúc chi phối. Khi giận dữ một ai đó thì chúng ta luôn không ngừng đổ lỗi cho người đó và chẳng bao giờ suy xét tường tận về những cảm xúc, những lầm sai hay những tà kiến lệch lạc của chính mình. Thay vào đó, chúng ta luôn đổ 100% sự chỉ trích và lỗi lầm về phía người khác, chúng ta tự nói rằng: ?oChính hắn ta đã làm điều này và chính hắn ta nói với tôi điều đó, đây là lý do tại sao tôi giận dữ?, rồi sau đó chúng ta tiếp tục nổi sân giận tới cực độ; không có khoảng trống cho bất kỳ sự sáng suốt nào. Rồi nữa, nếu một ai đó cố gắng hòa giải mâu thuẫn thì thậm chí chúng ta còn giận dữ hơn, cứ cố chấp rằng, không phải lỗi tại mình và người kia 100% là một anh chàng tồi, luôn làm mọi điều sai trái. Còn chúng ta thì luôn luôn đúng và luôn luôn tốt đẹp!
Loại si mê này luôn khởi hiện, diễn ra trong bạn nếu bạn không có nền tảng vững chắc của sự tu tập tâm linh. Tuy nhiên, nếu đã tu tập một cách đúng đắn thì trong những trường hợp đó, bạn vẫn có thể có đôi chút sân giận. Tuy nhiên, bạn có thể tự nói với mình là: ?oAnh ta đã đánh vào mặt tôi bởi vì tập khí anh ta còn đầy sân giận nhưng anh chàng thô lỗ này không có sự lựa chọn nào khác, anh ta chẳng có thể làm gì khác được là phải tấn công tôi?. Bạn có được sự kiến giải đúng đắn này bởi đã nhận ra rằng, chính bạn cũng từng trải nghiệm, từng bị chi phối ảnh hưởng bởi những cảm xúc đó - những xúc tình si mê, sân giận, ái dục và ghen tị của chính mình; chúng là nguyên nhân mang lại khổ đau phiền não cho bạn. Bây giờ, nếu nhìn vào người đang đứng trước bạn, vừa mới tấn công bạn thì bạn sẽ thấy là anh ta cũng hoàn toàn bị thúc đẩy bởi những xúc tình tương tự và bởi vậy, anh ta không còn sự lựa chọn nào khác. Bạn hãy thấu suốt điều đó và hãy phát khởi lòng từ bi với những việc làm của anh ta đã đối xử với bạn.
Tuy nhiên, trong trường hợp của chúng ta, thông thường thì khi một ai đó làm điều gì sai trái, ví như tấn công chúng ta chẳng hạn thì chúng ta chắc chắn ngay lập tức sẽ tấn công trở lại hay thậm chí giết hại người đó bởi vì chúng ta luôn sân hận. Phiền não sân giận đã làm tâm ta bất an, đã thúc đẩy chúng ta tấn công trở lại.
Những hành vi như thế không phải là của đệ tử Phật giáo chân chính. Trong trường hợp như vậy, đệ tử Phật giáo phải thấu hiểu rằng, đối phương không có sự lựa chọn nào khác, anh ta phải tấn công, phải làm tất cả những điều tồi tệ này. Đạo Phật chỉ cho chúng ta rằng, trong đời sống chúng ta nên thấu hiểu những cảm xúc tự kỷ của mình, nhân quả của những xúc tình đó. Một khi đã thấu hiểu những giáo huấn này thì tâm đại từ đại bi sẽ tự nhiên sinh khởi trước tất cả những hành động, việc làm, cách cư xử của người khác với mình.
Thật không công bằng nếu bạn cho rằng, mình được phép mắc sai lầm khi đang nổi giận, trong khi tất cả những người khác thì lại không được phép. Sau đó, bạn có thể tha thứ cho chính mình bằng việc nhận lỗi là mình còn bị chi phối bởi bản ngã - nhưng nếu vậy thì tại sao lại không thể tha thứ cho người khác trong trường hợp tương tự? Chính họ cũng chịu sự chi phối của bản ngã ?" bản ngã là căn nguyên những lầm sai và trường hợp này của họ cũng chẳng khác gì bạn. Nếu không dùng tâm bình đẳng đối xử với người khác theo cách như vậy thì bạn thật là không công bằng và khi ấy, bạn đang chấp trước hai loại tiêu chuẩn.
Bởi vậy, nếu khi nào đang là đối tượng của những chỉ trích, phê bình thì bạn hãy mở rộng tâm đại từ đại bi, đó là sự bảo vệ hóa giải cao cả của bạn. Còn như cứ sân giận kẻ thù thì chính bạn đang tự thiêu đốt mình trong ngọn lửa hận thù và ngay đó, bạn đã tự đánh mất chính mình.
Đôi lúc tôi thấy rất khó hiểu tại sao hầu hết mọi người lại cứ cho rằng, họ có quyền sân hận ngựời khác trong khi những người khác thì không được quyền sân hận họ. Họ có quyền nói những điều vô nghĩa và làm cho cuộc sống của người khác trở nên tồi tệ nhưng những người khác lại không được phép làm những điều tương tự. Tôi thực sự không thể hiểu được những điều này.
Khai phát vô duyên từ
Khai phát từ bi là giáo nghĩa tối trọng yếu trong triết học Phật giáo, không phải chỉ trong Phật giáo mà trong cả những tôn giáo khác. Từ bi trong triết học Phật giáo là ?ovô duyên từ bi?(lòng từ bi vô điều kiện) mà không phải là ?otừ bi thế tục? (lòng từ bi có điều kiện).
Tất cả chúng ta, hết thảy chúng ta đều có tâm từ bi có điều kiện, tôi lấy ví dụ, nếu một ai đó làm một điều tốt cho chúng ta thì chúng ta sẽ phát khởi từ bi đối với người đó nhưng nếu người đó không làm gì để giúp đỡ ta thì đối với người, chúng ta không có cách nào phát khởi lòng từ bi. ?oNếu bạn đối xử tốt với tôi thì tôi sẽ đối xử tốt với bạn?, thái độ này là từ bi thế tục, đó không phải là từ bi đạo Phật. Lòng từ bi của Phật giáo là vô duyên từ bi, phải được khai phát trưởng dưỡng một cách vô điều kiện.
Tuy nhiên, từ bi vô điều kiện rất khó khai phát, trưởng dưỡng. Để có thể thấu hiểu bản chất của từ bi và trưởng dưỡng từ bi vô điều kiện thì chúng ta cần nhiều phương tiện thiện xảo. Trước hết, chúng ta phải có sự hiểu biết sâu sắc về tâm từ bi (sự chí thành). Nói cách khác, chúng ta cần phải có nhận thức đầy đủ từ bi có điều kiện thì sẽ giúp thấu hiểu đạo từ bi là như thế nào và tu trì từ bi ra sao.v.v? Sau đó, chúng ta sẽ tự nhiên hiểu rõ được tính trọng yếu của từ bi.
Thấu hiểu luân hồi khổ não
Tiếp đến, bạn phải thấu hiểu luân hồi khổ não đã mang lại tật khổ cho tự tâm và thế giới xung quanh như thế nào. Khi ấy, bạn sẽ tự nhiên khởi phát vô duyên từ bi vô điều kiện tới hết thảy chúng sinh. Ngay khi bạn hiểu rõ luân hồi khổ não thì chắc chắn bạn sẽ tự nhiên khởi phát vô duyên từ bi tới hết thảy chúng sinh bởi vì bạn thấy rằng, mình và hết thảy chúng sinh đều trầm luân trong biển lớn luân hồi, khổ não bất tận. Đối với chúng ta, sinh khởi từ bi không còn khó khăn nữa! Như thế, việc thấu đáo khổ não luân hồi là phương pháp khai triển vô duyên từ bi.
Lòng từ bi không phải là chỗ khai sáng bởi đức Phật mà đó là bản chất của chân lý cứu kính. Nhờ sự chứng ngộ của đức Phật về bản tính tâm và cũng chính là sự chứng ngộ thực tướng chân lý vũ trụ mà Ngài thấy rằng, chúng ta trước hết phải thấu hiểu được khổ não của chính mình để khai mở lòng từ tới vô lượng chúng sinh. Tuy nhiên, điểm mấu chốt là trong chính cuộc đời của mình, chúng ta đang bỏ lỡ cơ hội thấu hiểu nhiệt não khổ đau mà mình đang trải qua. Chúng ta cứ cho rằng, tất cả mọi thứ là tốt đẹp rồi nhưng thực sự thì lại không như vậy, chúng ta thực chất vẫn đang ở trong trạng thái tán loạn. Chúng ta đã quá si mê về những khổ não đang diễn ra trên thế giới này và chính ngay trong cuộc đời của chúng ta.
Ngay lúc này đây, chúng ta sống trong cảnh vô thường, đang trải qua muôn vàn khổ đau. Vô thường là hiện tượng và biểu trưng của khổ não. Dù cho chúng ta có liễu ngộ được nó hay không thì chúng ta vẫn đang khổ não 24 tiếng mỗi ngày bởi vì chúng ta đang sống trong vô thường luân hồi sinh tử. Tuy nhiên, ngay khi chúng ta thấu hiểu được khổ não thì hầu hết những rắc rối sẽ tự nhiên được giải quyết, tất nhiên không nhất thiết có thể được giải quyết ngay lập tức; có thể mất thời gian nhiều hay ít phụ thuộc vào năng lực hay trí lực của mỗi người. Mặc dù vậy, một sự hiểu biết đúng đắn về khổ não cũng sẽ ít nhất giúp bạn tinh tiến trên con đường tu tập tâm linh.
Ngay khi bạn có sự hiểu biết đúng đắn về khổ não của chính mình và bắt đầu trưởng dưỡng trí tuệ bằng cách cố gắng là một người tốt thì sự tinh tiến, tăng trưởng tâm linh của bạn sẽ không gặp bất kỳ một ngăn ngại nào. Ngay khi bạn liễu ngộ được rằng, mình đang khổ đau thì bản ngã của bạn cũng sẽ dần được thanh lọc.
Mặc dù vào ngay lúc này, do đang chấp ngã kiên cố nên bạn có thể tự đắc cho rằng, mình có quyền lực, có sức khỏe, có năng lực và sự giàu có. Bởi vì chấp trước kiên cố nên bạn đã nỗ lực tìm kiếm ý nghĩa của tất cả điều này. Tất cả điều này biểu thị một điều là: Chúng ta không biết rõ chính mình đang trầm chìm trong khổ đau phiền não.
Còn ngay khi hiểu rõ chính mình đang trầm chìm trong khổ đau phiền não thì chấp trước, ngã mạn và tà kiến của bạn cũng dần được thanh lọc. Không chỉ vậy, những tật khổ, phiền não cũng sẽ dần được tiêu trừ. Khi bạn thấu hiểu tường tận căn nguyên khổ não của chính mình thì đó là điểm khởi đầu cho nền tảng của sự tu tập tâm linh.
Khi đã thấu hiểu luân hồi khổ não thì bạn có thể tu tập đoạn trừ chấp trước, ngã mạn, xúc tình tiêu cực, và những nhiễm ô, bất tịnh?Sự tu tập này sẽ giúp bạn hiểu rõ và sau đó có thể cảm thông chia sẻ nỗi khổ đau phiền não với tất thảy chúng sinh. Lòng từ bi mà bạn đang trau dồi sẽ tăng trưởng và có ý nghĩa gấp bội so với từ bi thế tục.
Tất thảy những chúng sinh như chó, lừa hay ngựa cũng đều có chút ít lòng từ có điều kiện, rất hạn hẹp và không có sự chỉ dẫn tu tập tâm linh. Lòng từ bi với sự hiểu biết đúng đắn là vô duyên từ bi; vô duyên từ bi chỉ có thể được trưởng dưỡng và tu tập bởi sự hiểu biết đúng đắn về khổ não của chính mình và của người khác. Điều này là vô cùng trọng yếu.
Một khi bạn đã có nền tảng này, thì sẽ không còn những khó khăn trở ngại nào cho bạn khi tu tập Bồ Đề Tâm. Còn nếu không thì bạn sẽ không thể tu trì Bồ Đề Tâm hay Đại Thừa v.v? Khi đó, bạn không thể tu tập Kim Cương Thừa. Trước hết, bạn phải chú tâm nhiều tới việc kiến lập nền tảng bền vững cho sự tu tập tâm linh của chính mình - đó gọi là tu trì Tiểu Thừa.
Tất thảy các Pháp tu tập đều hồi hướng chúng sinh
Khi bạn đã tu trì khai triển thâm nhập tâm đại từ đại bi thì sự tu tập thực hành với tâm nguyện lợi tha của bạn tự nhiên hướng về tất cả mọi người; dù bạn có tu tập Pháp tu gì thì cũng đều mong nguyện được mang lại phúc lợi cho hết thảy chúng sinh, ví dụ như, trong tu tập thiền tu và tụng niệm của bạn cũng đều hồi hướng hết thảy lợi ích chúng sinh. Tất cả những công hạnh, sự tu trì sẽ tự nhiên lợi ích hết thảy chúng sinh. Bạn sẽ không phải tự miễn cưỡng bởi vì bạn đã liễu ngộ rằng, luân hồi là khổ não, mỗi chúng ta ai ai đều chịu khổ não như nhau. Qua đó, bạn có thể tu trì hồi hướng một cách vô ngã vị tha và hạnh nguyện Bồ Đề Tâm sẽ tự nhiên nhậm vận. Đồng thời, việc liễu ngộ tính không và trí tuệ sẽ tự nhiên sinh khởi trở thành sự tu tập của bạn. Như vậy, ba pháp tu cơ bản: ?oThấu hiểu khổ não, khai phát từ bi cùng liễu ngộ tính không và trí tuệ? có thể dùng làm ba thứ lớp để tiến tu. Đây là toàn bộ tinh túy bí mật của pháp tu Đại Thừa.
Tuy nhiên, ngay thời khắc này đây, thật bất hạnh là chúng ta chưa tu tập vô duyên từ bi bởi vậy, chúng ta có rất nhiều rắc rối và chướng ngại.
...