Ban đầu, chúng ta hãy xem vùng phủ sóng của Vinasat-1
.
Mình chú thích thêm chút. Các vệ tinh truyền hình sử dụng các dải tần S, L, C, Ku, Ka để làm việc. Bạn có thể hiểu dải tần là một khoảng tần số chung những tính chất vật lý và thiết bị, như ví dụ là các tần số dải Ku sẽ dùng chung ăng ten và không chung ăng ten với các tần số dải C
Dải tần còn gọi là băng, band.
Giá trị của vệ tinh truyền hình là diện tích và mật độ công suất bức xạ của vùng phủ sóng, như thế, giá trị thực này tỷ lệ thuận với công suất cấp cho đài phát nhân với băng thông của các bộ phát đáp transponder TP. Ngoài ra, một con số đánh giá vệ tinh là số sóng mang của nó, tuy là không đúng, nhưng sóng mang thường được gọi luôn là TP. Đó là vì, để đơn giản và do đó tin cậy, người ta trước đây làm các máy móc trên vũ trụ rất đơn giản, mỗi TP là một bộ thu-khếch đại-phát với tần số thu và phát khác nhau. Ngày nay thì thường là cấu tạo khác nhưng mỗi sóng mang phát từ vệ tinh vẫn được gọi là TP.
Giá thành của vệ tinh phụ thuộc phần lớn vào chuyến bay nên vệ tinh càng nặng càng đắt.
Mỗi vệ tinh truyền hình ngày nay thường dùng hai dải C và Ku. L và Ka vẫn dùng, nhưng Ka hiện đại quá còn L thì lạc hậu quá, những điều đó sẽ làm đội giá máy thu gia đình hoặc giảm chất lượng dịch vụ.
Trong C và Ku thì dải Ku thường được dùng kinh doanh, C thường được dùng phủ sóng rộng miễn phí cho kiều dân.
Mỗi vệ tinh có thể có nhiều chùm beam. Mỗi chùm sẽ được tạo hình vùng phủ sóng theo bản đồ để không phí công suất phát. Như nói trên, giá trị thực của vệ tinh chính là cái công suất phát. Một số chùm được thiết kế để có thể lái được theo các nhu cầu vận hành khác nhau. Mỗi chùm như thế có nhiều sóng mang thường gọi là TP hay bộ phát đáp.
Dải Ku thường phát diện tích hẹp theo bản đồ chính quốc, kinh doanh thị trường trong nước. Ku có tần số cao và hao trong khí quyển nhiều hơn nên khi đi đến những vùng xa ven biên nhìn thấy sẽ hao nhiều. Ku có thuận lợi là chảo thu gia đình nhỏ, dễ kiếm chỗ lắp.
Dải C ít hao trong không khí , cũng được tạo hình theo các lục địa nhưng thường để phủ sóng rộng đến các đại sứ quán và kiều dân.
Vệ tinh Vinasat-1 có:
hai chùm beam là C và Ku đều cố định (bấm vào hình cho to ra)
Chùm C có 6 sóng mang , ngại gõ nên vào đây mà xem, các TP 1 đến 4V là C
Chùm Ku có 12 sóng mang từ TP4 đế TP12
Hiện nay trên Vinasat
Chùm C không dùng trong truyền hình 2 TP 3516H và 3538V, cho thuê 1 TP 3419H. Còn lại tất cả các kênh truyền hình đều miến phí, FreeTV
VTV xài TP 3413 Mhz phân cực V. phát 6 kênh truyền hình VTV 1/2/3/4/5/6
HTV dùng 3433V phát 11 kênh truyền hình
VOVTV chỉ có 6 kênh phát thanh
Chùm Ku có 12 TP. Do TVT, VTC và K+ khai thác, VTC ôm theo HTV. Vinasat-1 có đặc điểm kỳ lạ là chỉ phát Ku trên phân cực H, bỏ 4 còn 8 và hiện nay K+ xời 5 VTC xời 3. Tổng cộng có 152 kênh truyền hình, khoảng 35 kênh miễn phí và một số kênh HD.
Trong số 152 kênh đó có 80 kênh K+ và 72 kênh VTC, 16 kênh HD. Đặc biệt hai hãng phát lặp rất nhiều, toàn bộ các kênh mua cả SD lẫn HD như Kid, max... đều phát lặp và thực ra có hơn 100 kênh.
4 TP Ku bỏ là
11116 H
11517 H
11523 H
11531 H
Bản đồ phủ sóng cuả Vinasat-1 đi kèm EIRP ( effective isotropic radiated power, mật độ công suất bức xạ), kích thước chảo tại các vị trí trên bản đồ cho từng dải C và Ku.
Bản đồ theo dBW lấy từ
http://www.satstar.net/beams/vina1_ku.html. Thứ tự trên dưới là bảng cỡ chảo Ku, bản đồ mật độ năng lượng phát xạ Ku, bản đồ toàn cầu Ku. Sau là bảng cỡ chảo C, bản đồ mật độ năng lượng phát xạ C và bản đồ toàn cầu C. EIRP được tính bằng dBW. Cứ tăng 10 điểm dBW thì mật độ công suất bức xạ tăng 10 lần và như thế yêu cầu diện tích mặt chảo giảm 10 lần (cắt theo hướng sóng đến), đường kính chảo tròn giảm đi SQRT(10)=~3 lần.
Thật ra, dịch đúng cụm từ EIRP là năng lượng bức xạ theo hướng, bản thân việc dùng cụm từ này cũng đã không đầy đủ, nên mình dịch như vậy và cách dịch của mình cũng có thể thiếu nghĩa. Như đã nói, các mạch khếch đị hiện nay khếch đại rất khoẻ, người ta cần EIRP cao không phải để nó khỏe, mà để nó vượt lên nhiễu nần xung quanh mà nhiễu nền chủ yếu là vô hướng.
Bản đồ phủ sóng Ku kèm theo EIRP tính theo dBW và bảng cỡ chảo Ku theo vị trí đặt ăng ten
Ở Hà Nội và Cà Mau chỉ cần cái chảo 30cm. Trên toà bộ vùng phủ sóng Ku chỉ cần tối đa chảo 98 phân. Vùng phủ sóng tạo hình này không phù hợp với Việt Nam, dễ thấy, vùng sóng khỏe nhất chiếm diện tích rất lớn, ăn nguồn khủng nhất thì nằm ngoài biển cho cá xem. Chúng ta biết rằng, các tầu cá còn rất lâu nữa khi ăng ten mảng pha phần tử tích cực AESA rẻ đi mới áp dụng được, hiện nó chỉ dùng cho những radar đắt giá. Tăng 10 điểm EIRP thì mật độ công suất bức xạ tăng 10 lần, mỗi điểm EIRP tăng thì mật độ công suất sóng tăng khoảng 1,26 lần. Cá biển và Thái Lan có mật độ công suất phát xạ 55,6 cao gấp 1,35 lần dân chúng Việt Nam từ Sài Gòn cho đến Thanh Hóa 54,3. Thậm chí Hà Nội được ưu tiên 55 nhưng Cá Biển vẫn cao hơn 1,2 lần. Cái vùng Cá Biển 55,6 ấy nó lại rộng hơn cả nước Việt Nam mới hay.
| Dish size estimate (Ku-band) |
| EIRP (dBW) | <30 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | >50 |
| Min (cm) | >535 | 475 | 425 | 380 | 335 | 300 | 270 | 240 | 215 | 190 | 170 | 150 | 135 | 120 | 105 | 95 | 85 | 75 | 65 | 60 | 55 | 50 | 50 |
| Max (cm) |
| 600 | 535 | 475 | 425 | 380 | 335 | 300 | 270 | 240 | 215 | 190 | 170 | 150 | 135 | 120 | 105 | 95 | 85 | 75 | 65 | 60 |
|
bảng cỡ chảo/ bản đồ mật độ công suất bức xạ và bản đồ toàn cầu băng C của Vinasat-1.
Bạn có thể thấy cái thông thái của Vinasat, ở Hà Nội thì chỉ cần cái chảo 75 phân để thu băng C với số kênh bớt đi của nhóm kênh Ku, nói chung là ở Hà Nội nên mua thêm cái LNB băng C 150k để thưởng thức cường độ sóng C tuyệt diệu thu bằng chảo Ku, và tất nhiên là mua thêm một cái chảo Ku khác đặt cạnh để thưởng thức đầy đủ hoàn mỹ Vinasat-1. Thế mới hoàn hảo, 2 chảo Ku, một Ku to để xem C và một Ku nhỏ để xem Ku khi bạn ở Hà Nội và ngó lên Vinasat-1.
| Dish size estimate (C-band) |
| EIRP (dBW) | <26 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | >42 |
| Min (cm) | >570 | 505 | 450 | 400 | 360 | 320 | 285 | 255 | 225 | 200 | 180 | 160 | 145 | 125 | 115 | 100 | 90 | 80 | 80 |
| Max (cm) |
| 640 | 570 | 505 | 450 | 400 | 360 | 320 | 285 | 255 | 225 | 200 | 180 | 160 | 145 | 125 | 115 | 100 |
|
So sánh với vùng phủ sóng của vệ tinh Thái Lan Thaicom-5
Vinasat-1 và
Thaicom-5.
Thaicom-5 có 4 chùm tạo thành 4 vùng phủ sóng, 2 Ku và 2 C. Vinasat-1 có 2 chùm, 1 Ku và 1 C.
Băng Ku Thái Lan có lọc sóng rất sạch. Lọc tần sạch nên các tần số cách nhau 20 MHz, lọc phân cực sạch nên 2 phân cực dùng cùng một tần số. Vinasat-1 các tần số cách nhau 40 MHz và chỉ có phân cực H.
Băng Ku Thái Lan có 2 chùm beam, tạo thành 2 vùng phủ sóng. Một vùng là cố định ưu tiến đất Thái Lan (ở Hà Nội mình thu được bằng chảo Tầu 55 phân). Một vùng lái được rộng hơn để bán cho Đông Nam Á, ái được để lái theo các đơn hàng đang chạy mà ít phí sóng cho cá biển hay các đơn hàng đã dừng, đơn hàng chưa chạy... Băng Ku của Vinasat-1 chỉ có 1 vùng duy nhất cố định.
Băng Ku Thaicom-5 có 15 sóng mang, hiện vẫn thừa thãi, đang phát 200 kênh, trong đó khoảng 80 kênh FreeTV DVB1, phần lớn là SD xem được bằng k49A giá 240k vnđ mua tại HN/SG, một số trong FreeTV đó là HD. Vinasat-1 có 12 sóng mang hiện bỏ 4 còn 8, số còn lại phát dặt dẹo. Vinasat-1 phát 152 kênh (tháng 4-2012 tăng lên chút thành con số đó), có 6 kênh FreeTV DVB1 và tổng khoảng 35 kênh FreeTV (số còn lại là DVB2). Trong 152 kênh đó thực chất các kênh mua đều là phát lặp, và thực tế chỉ có khoảng 100 kênh thực, chưa nói đến các kênh đó cũng nhai lại nhau các bản tin và phim ảnh, phóng sự...
Băng C của Thaicom-5 có 2 chùm, một
chùm khu vực và một
chùm toàn cầu. Trong đó trùm toàn cầu phủ sóng Úc trừ Newzealand, Châu Âu trừ bán Tây Ban Nha và Anh, châu Phi trừ một chút Tây Phi, toàn bộ châu Á, chiếm 6/7 dân số Thế Giới (phần còn lại của châu Úc đã có Thaicom-4). Băng C này
phát đi 80 sóng mang và cả rừng kênh mình chán chả buồn đếm xem có tổng bao nhiêu kênh, bao nhiêu FreeTV, bao nhiêu HD... (từ đầu đến TP12V là băng C). Băng C của Việt Nam có 1 chùm cố định duy nhất, 6 sóng mang, 1 cho FTV Đài Loan thuê để phát 1 kênh, còn lại 3 TP của VTV, HTV, VOV, phát 17 kênh TV đều là FreeTV (các kênh phát thanh không đáng kể), cộng là băng C Vinasat-1 có 18 kênh TV. Vùng phủ sóng băng C của Việt Nam chưa đến chút nào Âu Phi, chưa hết châu Á, nhưng có Úc và Newzealand, và phát phủ mênh mông Siberia với Bắc Cực cho Gấu Trắng xem.
Chúng ta có thể so sánh với 1 trong 2 chùm Ku của Thaicom-5, đây là chùm (beam) được đặt tên là Thailand. Vùng phủ sóng của chùm này có phần khỏe nhất cao gấp 1,26 lần Hà Nội, cáo hơn Cá Biển được Vinasat ưu đãi nhất, và quan trong là vùng này được người Thái Lan thuê thiết kế cho nước Thái Lan, chứ không như Vệt Nam thuê Vinasat-1 chiếu TV cho Cá Biển và Thái Lan.
Chùm Ku cố định của Thaicom-5
Dễ thấy, sóng này khỏe hơn vùng phủ sóng mạnh nhất của Vinasat. Thế nhưng, vùng phủ sóng mạnh nhất của Vinasat là dành cho Cá Biển, còn của Thaicom-5 là ôm theo biên giới Thái Lan.

Chùm Ku lái được của Thaicom-5 đầu năm 2012.
Hiện Vịt còn VTV4 trên đó. Lào và Cam cũng như Miến Điện ngự trên cả C và Ku của Thaicom-5. Chúng ta đã biết, tiếng Thái là thứ tiếng nhiều dân tộc dùng trong đó có đa phần dân Lào cũng nghư rất nhiều dân tộc ở ta và Miến Điện... Với 400k vnđ giá bán tại HN/SG, dùng để mua một bộ đủ cả LNB ăng ten, trong đó đã có cái đầu k40A giá 240k vnđ, thì những thứ dân đó đã xem được Ku Thái Lan có 200 kênh trong đó có 80 kênh miễn phí FreeTV. Điều đó cũng có giá trị như những người Lào Cam Thái đi lại xung quanh vùng này và rất nhiều ở ta.
Chùm C khu vực của Thaicom-5
Chùm C toàn cầu của Thaicom-5
Khỏi so với Vinasat, vị trí này cho phép Thaicom-5 phủ sóng C đến 6/7 dân số thế giới, trong đó có những vùng quan trọng nhất là Á Âu Úc.

Copy lại Vịt dưới đây để dễ so
So bản đồ toàn cầu sóng C của Vinasat-1 và Thaicom-5
trên là chùm C toàn cầu, dưới là chùm C khu vực của Thaicom-5, Viasat-1 chỉ có 1 chùm C nên để giữa cho tiện nhìn
C toàn cầu Thaicom-5
chùm C duy nhất của Vinasat-1 và Vinasat-2, Vinasat-2 không có C nên đây là chùm duy nhất của hai vệ tinh nằm cùng 1 vị trí, tức là coi như 1 vệ tinh
Chùm C khu vực của Thaicom-5