Cái gì quyết định chính tả?

Hôm nọ thấy từ "dây truyền", thấy ngờ ngợ, hình như có 2 từ như vậy. "Dây truyền" và 'dây chuyền". Câu hỏi của tôi là: Cái gì quyết định ch, tr, x, s, l, n...? Tôi thấy "lãi suất" đúng, vì nó đúng, nhưng "lãi xuất" thì vẫn có nguời hiểu là "lãi suất" được đấy thôi. Rồi "sản xuất' nếu đọc thành "xản suất" thì có sao không nhỉ?

Mình không rõ lắm về lịch sử Tiếng Việt, nhưng hiện tại có thể trả lời câu hỏi chính của bạn là:

+ Do quá nhiều từ mượn.
+ Người dân ở các vùng miền phát âm / giọng nói quá khác nhau.
+ Dân mình sáng tạo ra quá nhiều từ không có trong từ điển. Mà các phương tiện thông tin đại chúng lại dùng nó một cách vô tội vạ (mới đầu thì cho vào "...", khi mọi người đều quen thì khỏi ).
+ Ngôn ngữ chat chít xì tin.
+ Giáo dục.

-> Tổng hợp xong các yếu tố trên nhiều lúc làm con người ta bị "rối loạn" ngôn ngữ -> Sinh ra cái bạn nói.

Như tôi đây quê gốc miền Trung, từ bé tới 25 tuổi luôn tự hào 1 điều: Viết lách không bao giờ sai chính tả.
Vậy mà vào SG 1 thời gian, thỉnh thoảng có chat chít "xì tin", giờ nhiều lúc bị rối quá không phân biệt nổi hỏi và ngã

tự con người quy định với nhau thôi.

Về cơ bản thì "phát âm chuẩn" quyết định chính tả Chữ viết ghi lại âm nói mà, nhất là những loại chữ đánh vần được như tiếng Việt ấy, nó "cắt khúc" âm thanh để mã hóa lại dưới dạng ký tự, nôm na thế. Nên "tổ tông" của chính tả là phát âm. Đấy là ý kiến của mình

con người quyết định thôi. nhưng ko phải người nào cũng quyết được mà là những người soạn ra cái cuốn từ điển. họ nghiên cứu và tổng hợp rồi lập ra từ điển để mọi người tuân theo.
lâu lâu ngôn ngữ biến đổi lại phải soạn từ điển mới.

Tôi nghe thấy có vẻ hợp lý. Nhưng lý giải ra sao khi ngta vẫn nói "xẵn xàng" thay cho "sẵn sàng' đấy.

Uhmmm, ngôn ngữ cũng như xã hội, không ngừng biến động, thay đổi và phát triển theo hướng giản lược hóa. Ví dụ, chữ Tàu bây giờ sử dụng là chữ giản thể, ít loằng ngoằng hơn trước. Thời của nhà truyền đạo gì gì người Bồ Đào Nha, chắc họ cũng phát âm khác mình bây giờ (ấy là em đoán thế thôi) với lại, vì ông ấy là người nước ngoài, nên có thể cách ghi chép, phân loại âm thanh của ông cũng không giống chúng ta bây giờ. Chỉ biết rằng, ông ấy đã xây dựng nên một hệ thống và hệ thống ấy có tính khoa học, dễ phổ biến, được chấp nhận nên nó mới tồn tại và phát triển.

Căn cứ vào từ điển tiếng Việt. Nói ngọng hay viết sai chính tả là điều vô cùng đáng xấu hổ trong cuộc sống, gây khó chịu và mất thiện cảm cho người nghe và người đọc. Những ai được bố mẹ cho học hành tử tế thì không nên mắc những lỗi này

Các nhà ngôn ngữ học định ra chính tả cho VN-1 nền ngôn ngữ vay mượn từ nhiều nguồn khác nhau nhưng ko có chữ viết để ghi chép lại. Cuối cùng dùng hệ chữ Latin mà xây thành "quốc ngữ" như hiện nay.

Do 1 nhóm người quy định với nhau, và nhóm người này thế lực đủ mạnh để buộc những người còn lại tuân theo. Không có cái gọi là "phát âm chuẩn".

Chính tả là cái sinh sau, là một bộ quy tắc do những người có thế lực công nhận, nên không thể vì bộ quy tắc đó không phù hợp với những gì có từ trước đó (các giọng phát âm khác nhau theo từng vùng) mà đột nhiên, hài hước và lố bịch, những giọng phát âm xuất hiện từ trước bỗng dưng trở thành "không chuẩn" so với một cái sinh sau nó hàng trăm, nghìn năm.