Chọn “nhầm” nhà thầu Công trình giếng thu nước thải thuộc dự án

dich vu ve sinh môi trường TP.HCM (lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè) bị thi công kéo dài gây trở ngại việc đi lại và sinh hoạt của người dân (ảnh chụp sáng 28-2, đoạn P.14, Q.3, TP.HCM) - Ảnh: N.C.T.
Đó là trường hợp gói thầu số 7 dự án ve sinh cong nghiep môi trường TP.HCM - lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè đã hết thời hạn hợp đồng thi công từ tháng 11-2006 song cơ quan chức năng dự báo sẽ còn trì trệ kéo dài thêm ba năm nữa.

ảnh : dich vu ve sinh cong nghiep
​

Như vậy, khoảng 30 triệu USD đầu tư vào công trình này còn lâu nữa mới được đưa vào sử dụng.

Giá quá thấp cũng trúng thầu

Trở lại cuộc đấu thầu gói thầu số 7 diễn ra ngày 5-6-2002, có chín nhà thầu tham gia. Trong đó liên danh nhà thầu Tianjin-Chec 3 (Trung Quốc) đứng đầu danh sách nhà thầu bỏ giá thấp hơn 20% giá dự toán nên trúng thầu. Còn các nhà thầu không trúng thầu như nhà thầu JV Vinaconex and Narawat (VN - Thái Lan) bỏ thầu thấp hơn dự toán 11%, JV BMW 7 R (Đức - Thái Lan) 18% và JV.TOA - Tổng công ty Xây dựng số 1 (Nhật - VN) thấp hơn 5%, còn lại năm nhà thầu bỏ giá cao hơn dự toán.

Ông Phan Châu Thuận - phó giám đốc Ban quản lý dự án ve sinh van phong môi trường Tp.HCm - cho rằng việc đấu thấu gói thầu số 7 đã tuân thủ qui chế đấu thầu của VN và của nhà tài trợ (Ngân hàng Thế giới - WB). Theo đó, nhà thầu trúng thầu là nhà thầu được đánh giá đạt kỹ thuật và có giá bỏ thầu thấp nhất. Qui chế đấu thầu của VN và WB không khống chế giá sàn nên không thể loại nhà thầu bỏ giá thấp.

Tuy nhiên, một chuyên gia ngành giao thông và là giảng viên Trường đại học Bách Khoa TP.HCM cho rằng giá trúng thầu bảo đảm chất lượng công trình là giá chênh lệch khoảng 5% so với dự toán. Trước việc bỏ giá thầu quá thấp, đòi hỏi chủ đầu tư dự án và đơn vị tư vấn phải có đủ năng lực tìm hiểu vì sao nhà thầu bỏ giá quá thấp để có quyết định cuối cùng chứ không “nhắm mắt” cho qua.

Năng lực tài chính “ảo”

Ông Phan Châu Thuận cho biết theo qui chế thì gói thầu số 7 đã được đấu thầu theo hình thức đấu thầu quốc tế rộng rãi, có sơ tuyển. Trong giai đoạn sơ tuyển, hồ sơ dự tuyển của nhà thầu Tianjin-Chec 3 cho thấy đủ năng lực tài chính nên được mời tham gia đấu thầu. Cụ thể, theo tiêu chuẩn sơ tuyển, nhà thầu phải đạt doanh thu trung bình năm năm là 28 triệu USD và có lượng lưu chuyển tiền mặt tối thiểu 7 triệu USD. Nhà thầu Tianjin-Chec 3 đạt 34,8 triệu USD và 8 triệu USD.

Tuy nhiên, một cán bộ đơn vị tư vấn cho rằng sai lầm chính là chủ đầu tư dự án không phân biệt được các số liệu về tài chính mà Tianjin-Chec 3 đưa vào hồ sơ thầu là số liệu của nhà thầu “mẹ” ở Trung Quốc. Chính vì vậy, ngay sau khi xem xét chọn nhà thầu, đơn vị tư vấn đã có khuyến cáo không nên chọn nhà thầu bỏ giá thầu quá thấp. Thế nhưng những lời khuyến cáo này đã bị bỏ ngoài tai.

Theo một phó giám đốc Sở Giao thông công chính TP.HCM, nhà thầu Tianjin-Chec 3 trúng thầu với giá bằng 60% giá dự toán. PMU thì nói rằng giá trúng thầu bằng 85% giá dự toán. Một cán bộ đơn vị tư vấn giám sát công trình cho rằng thực tế giá trúng thầu chỉ gần 80% giá dự toán thầu công trình. Giá trúng thầu thấp như vậy là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến việc dự án này cứ ì ạch suốt mấy năm qua.
Có thể nói chính Ban quản lý dự án vệ sinh môi trường TP.HCM (gọi tắt là PMU) kém năng lực nên không phát hiện sớm nhà thầu không có khả năng về tài chính. Mãi đến năm 2005, khi đã hết 70% thời gian thi công và khối lượng công trình chỉ đạt hơn 22%, PMU mới có báo cáo các cơ quan chức năng nhà thầu Tianjin-Chec 3 không có năng lực về tài chính và yêu cầu công ty “mẹ” của nhà thầu tại Trung Quốc hỗ trợ về tài chính cho nhà thầu “con” ở VN. Mới đây báo cáo với UBND TP.HCM, Sở Kế hoạch - đầu tư TP.HCM cho biết nhà thầu đang gặp nhiều khó khăn về tài chính nên không thể triển khai thi công đồng loạt trên các công trường dọc hai bên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè.

Cần hành động trước khi quá trễ

Ông Phan Châu Thuận cho biết PMU đã đề xuất với UBND TP ba phương án giải quyết đối với nhà thầu thi công gói thầu số 7, trong đó có đề xuất phương án “cắt” nhà thầu hoàn toàn. Tuy nhiên, PMU không ưu tiên chọn phương án này vì có thể sẽ phát sinh tốn kém như chi phí kiện cáo, kéo dài thời gian thực hiện công trình vì phải đấu thầu lại, chi phí tư vấn liên quan.

Mới đây, ngày 7-2, trong buổi tiếp lãnh đạo Thành ủy và HĐND TP đến kiểm tra tiến độ công trình, đại diện Công ty tư vấn CDM (Mỹ) đã báo cáo ba văn bản về “Những vấn đề nan giải của gói thầu số 7 dự án vệ sinh môi trường TP.HCM”. Trong đó nêu lên nhiều mặt yếu kém của nhà thầu trong quá trình thi công chậm. Điều quan trọng nhất mà CDM cho rằng chất lượng công trình sau này sẽ không đảm bảo vì nhà thầu khoan kích cống mà không gia cố đất nên có nguy cơ sau này cống sụp trong lòng đất. đó là chưa kể nhà thầu thiếu kinh nghiệm, lập kế hoạch kém, không làm theo tiêu chí kỹ thuật...

Đáng chú ý, CDM đã kiến nghị trục xuất nhà thầu và tiếp quản tất cả máy móc và trang thiết bị. Tổ chức đấu thầu lại và chia thành hai hợp đồng. Đồng thời đề nghị cần thu hồi bảo lãnh ngân hàng của nhà thầu để bù vào nguồn quĩ của chủ đầu tư.

Thực hiện bởi sim so dep