Con người có thể bị giết chết bởi vì hiệu ứng đám đông?

Hồi học phổ thông, sau khi hoàn thành xong một bài kiểm tra hoặc một bài thi hầu như ai cũng đều hỏi và so sánh đáp án của nhau. Nếu đáp án của bạn khác với hầu hết mọi người, tôi đoán rằng 90% sẽ dao động và nghĩ rằng mình làm sai rồi. Hoặc khi nghe nhiều người nói rằng người nào đó xấu tính, keo kiệt lắm thì cho dù bạn có chưa từng tiếp xúc cũng sẽ có ít nhiều định kiến ban đầu về người đó. Hay liên tục nhiều thông tin không tốt trên các kênh nhà đất hướng đến một dự án nhà đất nào đó, là y như rằng dự án đó sẽ ngay lập tức bị tẩy chay.

​

Đó chỉ là một vài ví dụ cho thấy con người dễ bị chi phối bởi đám đông, tâm lý học gọi hiện tượng đi theo số đông về nhận thức và hành động dưới sức ép của dư luận là “Hiệu ứng đám đông” hay “Hiệu ứng bầy đàn”. Mặc dù đã có rất nhiều những nghiên cứu về vấn đề này và kết luận đó là một phản ứng tâm lý rất tự nhiên, không hề xấu tuy nhiên, với sự lan truyền và tương tác cực lớn của mạng xã hội, “Hiệu ứng đám đông” còn có thể hủy hoại hoặc giết chết một con người khi tâm lý chịu chi phối bởi những lối suy nghĩ mù quáng.
Không hề ngạc nhiên khi con người có xu hướng suy nghĩ và hành động theo số đông nhằm phù hợp với đám đông, từ đó tạo nên sự an toàn thống nhất, chỉ một số ít cá thể đặc biệt có thể tách mình ra và có suy nghĩ độc lập. Và khi cá thể đó suy nghĩ và hành động ngược với số đông, cá thể đó dễ bị dư luận gây sức ép, kỳ thị và có thể phải ra khỏi tập thể.
Khi hành vi của mỗi người bị chi phối bởi các quy luật xã hội và dần mất đi chủ kiến của bản thân và những hành động mang tính đám đông hay phong trào, chúng đang ăn sâu trong suy nghĩ của mỗi cá nhân và trở nên đáng ngại.

​

Gần đây nhất, bạn có thể thấy được một trong số những tác động của “Hiệu ứng đám đông” đó là trào lưu “Việt Nam nói là làm”, với những bài đăng trên mạng xã hội facebook như “Nếu bài đăng này được 1000 like, 100 share, 200 bình luận thì mình sẽ đốt trường”, “…mình sẽ cởi đồ chạy quanh trường”,… biết bao nhiêu bài đăng như vậy và chỉ với một hành động của bạn cho dù rất nhỏ bé, nhưng khi nó đã có tương tác với cộng đồng, khi nó hòa mình vào vô số những hành động khác thì sẽ xảy ra những hiện tượng lớn hơn. Cô bé đăng bài “đốt trường” đã bị phỏng khi đốt trường để thực hiện lời hứa trên facebook. Và biết bao hậu quả đau thương khác xảy ra khi một người bị nói xấu, bị vạch trần hay bị phát tán ảnh riêng trên mạng xã hội, chính những câu nói tưởng như vô tình của bạn thôi cũng đủ đẩy người khác vào đường cùng, lựa chọn những cái kết thương tâm khi không chịu nổi sức ép dư luận.
Tuy nhiên có nhiều trường hợp bạn không nắm rõ được thông tin, không nắm rõ được vấn đề thì “Hiệu ứng đám đông” được thể hiện qua việc chọn những ngành học “hot” kiểu như nhân viên kinh doanh bất động sản chỉ việc ngồi đăng tin trên các kênh đăng tin nhà đất thì tha hô kiếm tiền… => Hư cấu. Để rồi ra trường lại thất việc khi mà quá nhiều người đổ xô vào những ngành nghề ấy dẫn đến cung thì quá nhiều mà cầu thì không bao nhiêu.

​

Và mặc dù có rất nhiều tác hại từ việc chịu ảnh hưởng của “Hiệu ứng đám đông” ở trên như làm cho con người không giữ vững lập trường, thiếu quyết đoán, làm mất đi khả năng sáng tạo của mỗi người, bị mù quáng, mê muội và gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng tới người khác… nhưng “Hiệu ứng đám đông” còn có rất nhiều tác dụng như loại bỏ sự nghi ngờ khi đã được nhiều người khác kiểm chứng; nâng cao khả năng phán đoán như ta nghe được người khác cũng ủng hộ ý định của mình thì lúc ấy, bản thân sẽ có niềm tin hơn vào quyết định ấy và một ưu điểm rất lớn được giới trẻ ưa thích đó là tạo ra những trào lưu thú vị, sáng tạo,…

​

Việc gì cũng có hai mặt của nó, nếu bạn có được suy nghĩ thấu đáo về bản thân, có ý tưởng của mình thì dù có gia nhập một tổ chức hay tự mình lập nghiệp, giữ vững ý thức sáng tạo và khả năng tư duy độc lập là những yếu tố then chốt giúp bạn gặt hái được những thành công.
Vậy theo bạn, việc chạy theo phong trào, chịu tác động của “Hiệu ứng đám đông” có thực sự mang lại hiệu quả tốt cho mọi người hay chỉ toàn mang lại những điều xấu thôi?