Để nhà đầu tư hiểu hơn về hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán

Hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán được giao du tập trung trên Sở GDCK. Đối với Việt Nam, ngày 21/7/2015, Bộ Tài chính đã có văn bản giao cho Sở GDCK Hà Nội (HNX) tổ chức triển khai xây dựng TTCK phái sinh ở Việt Nam. Theo đó, cùng với việc đưa vào giao tiếp hợp đồng tương lai trái khoán chính phủ, hợp đồng ngày mai chỉ số chứng khoán sẽ được giao dịch trên bảng giao du phái sinh thuộc HNX.

Các giao tiếp chứng khoán phái sinh được khớp lệnh trên hệ thống điện tử. Tuy nhiên, khác với thị trường cổ phiếu, mỗi loại chứng khoán phái sinh có một giờ giao du mo tai khoan chung khoan riêng do Sở GDCK quy định. Nhà đầu tư muốn mua bán một hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán phải mở tài khoản tại công ty chứng khoán thành viên của Sở GDCK phái sinh, ký quỹ trước khi giao tiếp và bổ sung ký quỹ khi cấp thiết dựa trên kết quả định giá hàng ngày (mark-to-market) từ trọng điểm tính sổ bù trừ chứng khoán phái sinh.

Cơ chế thanh toán bù trừ:

Các chứng khoán phái sinh nói chung và hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán nói riêng đều được tính sổ bù trừ qua đối tác bù trừ Trung tâm (CCP-Central Counterparty) để dự phòng rủi ro tính sổ.

Trung tâm tính sổ bù trừ chứng khoán phái sinh mà nòng cột là CCP có vai trò quản lý một giao dịch chứng khoán phái sinh, gồm có quản lý rủi ro, quản lý ký quỹ, tạo tài khoản chứng khoán quản lý vị thế và quản lý việc chuyển giao tài sản tài chính.

Một giao dịch chứng khoán phái sinh chỉ số sau khi khớp lệnh trên hệ thống giao du sẽ được chuyển đến CCP để tính nết các vị thế trên trương mục nhà đầu tư, hạch toán lãi/lỗ và ký quỹ. Trong bất cứ trường hợp nào liên tưởng đến mất khả năng tính sổ, cách chơi cổ phiếu chứng khoán CCP sẽ thực hành thanh toán giao tế chứng khoán phái sinh thay cho khách hàng.

Cơ chế giao thiệp và thanh toán bù trừ cho hợp đồng ngày mai chỉ số chứng khoán (xem hình vẽ), trong đó:

– Nhà đầu tư thực hành đặt lệnh mua, bán một hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán tại một công ty chứng khoán. Công ty chứng khoán đó yêu cầu nhà đầu tư phải nộp tiền ký quỹ ban đầu theo một tỷ lệ một mực trên giá trị hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán dự định giao dịch. Khoản tiền này được nộp vào ngân hàng mà công ty chứng khoán chỉ định.

– Lệnh mua, bán của nhà đầu tư được khớp trên sàn giao tiếp chứng khoán phái sinh và dữ liệu giao tiếp được gửi đến Trung tâm tính sổ bù trừ (CCP).

– CCP sẽ tính toán vị thế, lãi lỗ hàng ngày và tính ký quỹ. Nếu thiếu, CCP sẽ thực hiện lệnh gọi ký quỹ, yêu cầu nhà đầu tư bổ sung ký quỹ theo quy định.

– Sau khi tính hạnh vị thế mua/bán, lãi/lỗ, CCP sẽ gửi thông báo đến ngân hàng tính sổ để thực hiện chuyển tiền vào account của nhà đầu tư. Nếu hợp đồng ngày mai chỉ số chứng khoán đáo hạn thì CCP sẽ gửi thông tin tất toán cho nhà băng thanh toán.

– nhà băng tính sổ sẽ chuyển tiền cho nhà đầu tư vào trương mục dựa trên thông báo chuyển khoản của CCP. Đối với hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán, mọi giao thiệp đều được tính sổ bằng tiền, dựa trên hệ số nhân để quy đổi lăn tay số thành tiền.

thực tế phát triển TTCK phái sinh trên thế giới đã khẳng định rằng, công cụ phái sinh là một sản phẩm cần yếu của thị trường tài chính. Với Việt Nam, một TTCK đang ở giai đoạn đầu phát triển với những biến động tương đối mạnh thì nhu cầu dùng các chứng khoán phái sinh để ngừa rủi ro là rất cần thiết. Cùng với những phương tiện đầu tư truyền thống như cổ phiếu, trái khoán, chứng chỉ quỹ đầu tư, sự có mặt của các chứng khoán phái sinh không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm cho nhà đầu tư, mà còn thúc đẩy sự phát triển của TTCK lên một tầm cao hơn.