"Già kén kẹn hom" nghĩa là gì ạ?

"kẹn hom" là cái gì ạ

Già Kén Kẹn Hom
Hồ Xuân Hương

Bụng làm dạ chịu trách chi ai,
Già kén kẹn hom ví chẳng sai.
Tiếc đĩa hồng ngâm cho chuột vọc,
Thừa mâm bánh ngọt để ngâu vầy.
Miệng khôn trôn dại đừng than phận,
Bụng ỏng lưng eo chớ trách trời!
Ðừng đứng núi này trông núi nọ,
Ðói lòng nên mới phải ăn khoai. ​

Nghe câu " già kén kẹn hom" , ai cũng nghĩ ngay đến trường hợp của một người (thường là đàn bà) quá khó tính trong việc chọn lựa người bạn trăm năm, cuối cùng phải sống cô độc, hoặc gặp phải một người phối ngẫu không ra gì. Nghĩa bóng là như thế, xưa nay không ai thắc mắc. Nhưng câu này chắc chắn có nghĩa đen. Về nghĩa đen, " già kén" có nghĩa là " để kén tằm quá lâu trên hom, không gỡ đem ươm đúng ngày" ; nhưng " kẹn hom" nghĩa là gì? Có phải là " làm vướng hom, khiến hom không đủ chỗ cho lứa tằm chín tiếp theo lên làm kén không" ? " Kẹn" có thể là chữ cổ, có nghĩa là " chật" , nhưng không lấy gì làm chắc. Tóm lại câu " già kén kẹn hom" đã thông dụng theo nghĩa ước lệ, nhưng truy nguyên, cũng không chắc hiểu đúng. Chẳng qua từ đời thuở nào, người đặt muốn dùng chữ " kẹn" để có vần với chữ " kén" , không lường được chuyện con cháu đời sau không hiểu nổi chữ ấy.

Hồng Huy


http://dactrung.net/phorum/tm.aspx?m=36938