Khác nhau giữa tiến sỹ và giáo sư?????

Chủ đề giáo sư, tiến sĩ, tiến sĩ khoa học, học hàm, học vị, chức danh... là một chủ đề hơi bị phức tạp ở VN. Nước mình bây giờ khoa học thì phọt phẹt mà giá trị thì đảo lộn, nghiên cứu cũng chạy theo thành tích nên khó mà so sánh được.
Như nhiều bạn đã nói ở trên đây, tiến sĩ là học vị. Có thể hiểu đó là vị trí cao nhất trong hệ thống bằng cấp, cái hệ thống bắt đầu từ khi bạn học mẫu giáo cho đến sau đại học. Thí dụ, tốt nghiệp trung học được gọi là tú tài, tốt nghiệp đại học xong trở thành Cử nhân / kỹ sư. Nếu bạn không đi làm mà học tiếp Cao học thì sau 2 năm, bạn sẽ có bằng Thạc sĩ. Sau cao học bạn tiếp tục làm "nghiên cứu sinh" - mất 4 năm vừa học vừa nghiên cứu, trong đó phần nghiên cứu là chủ yếu, ra được một sản phẩm nghiên cứu gọi là "luận án", bảo vệ thành công cái luận án đó trước một "Hội đồng" thì bạn sẽ được cấp bằng cao nhất gọi là "Tiến sĩ". Trên đó chẳng còn gì nữa, dù bạn có học tiếp cũng không ai cấp bằng cho bạn.
"Giáo sư" là học hàm. Mình không rõ nghĩa từ "học hàm" trong Hán ngữ khác "học vị" ra sao. Tuy nhiên, "Tiến sĩ" là do quá trình học-nghiên cứu-thi-bảo vệ luận án trước Hội đồng khoa học, còn "Giáo sư" là do xét kinh nghiệm giảng dạy + nghiên cứu mà được cấp. Còn ai xét, ai cấp, tiêu chí xét cấp như thế nào thì mỗi nước có cách hiểu khác nhau. Theo mình biết ở nước ngoài hàm "Giáo sư" do trường ĐH cấp, còn ở VN do "Hội đồng chức danh Giáo sư" cấp. Theo Nghị định 20/2001/CP (bản thân cái NĐ này cũng còn nhiều vấn đề bất cập), tiêu chuẩn bổ nhiệm chức danh Giáo sư như sau:
1. Có đủ các tiêu chuẩn của nhà giáo quy định tại khoản 2 Điều 61 luật Giáo dục...
2. Có bằng tiến sĩ từ đủ 3 năm trở lên kể từ ngày cấp bằng;
3. Có đủ số công trình khoa học theo quy định của Hội đồng Chức danh giáo sư nhà nước, trong đó có ít nhất 25% số công trình khoa học theo quy định được thực hiện trong 3 năm cuối tính đến thời điểm nộp hồ sơ đăng ký xét công nhận chức danh giáo sư, phó giáo sư;
4. Có báo cáo khoa học tổng quan, các kết quả đào tạo và nghiên cứu phù hợp với chuyên ngành đăng ký...
5. Đạt số phiếu tín nhiệm của Hội đồng Chức danh giáo sư các cấp...
Được oliver_reis sửa chữa / chuyển vào 01:09 ngày 09/05/2007

Nhìn vào mấy yêu cầu loằng ngoằng ở trên, có thể rút ra một số điểm sau:
- Sau khi học + nghiên cứu chuyên sâu + có một sản phẩm nghiên cứu được công nhận bởi Hội đồng bảo vệ luận án --> trở thành Tiến sĩ.
- Sau khi trở thành Tiến sĩ, bắt buộc phải giảng dạy (ở trường ĐH) + có một số công trình nghiên cứu + được Hội đồng xét chức danh Giáo sư tín nhiệm và đồng ý --> trở thành Giáo sư.
- Người ta nói "được cấp bằng tiến sĩ" và "được phong hàm Giáo sư" "bổ nhiệm làm Giáo sư" chứ không nói ngược lại.
- Hệ quả 1: số Giáo sư ít hơn Tiến sĩ.
- Hệ quả 2: Những người có hàm Giáo sư đồng thời phải là Tiến sĩ (theo quy định hiện nay, nhưng có lẽ ko áp dụng cho những người đã là Giáo sư theo hệ thống giáo dục cũ).
- Câu hỏi 1: liệu giáo sư có giỏi hơn tiến sĩ không? Chưa chắc, nhất là với tình hình loạn bằng cấp ở VN hiện nay. Có thể một ông Tiến sĩ giỏi nhưng không tham gia giảng dạy nhiều thì cũng không được phong Giáo sư.
- Câu hỏi 2: mặt bằng lương bên nào cao hơn? Trả lời: Chịu, để tớ về hỏi bố đã.

Có chắc ko bạn ? Ngày xưa mỗi lần giới thiệu , các MC toàn đọc GS sử học LVL, nhưng gần đây rút kinh nghiệm rồi, chỉ đọc, hoặc chú thích mỗi khi bác Lan phát biểu là Nhà sử học LVL thôi.
Cộng cả bài trả lời của tớ ở trang truớc và 2 bài của Oliver_Reis ở trên là đầy đủ.

- Câu hỏi 3: Tiến sĩ và Tiến sĩ Khoa học khác nhau như thế nào? Đây là hệ quả của việc cải cách hệ thống giáo dục - nghiên cứu ở VN ta. Trước kia ta theo kiểu Liên Xô, có 2 bậc Tiến sĩ và Phó tiến sĩ. Bây giờ "cải" theo "cách" mới, các ông Phó Tiến sĩ trở thành Tiến sĩ (PhD). Còn các ông Tiến sĩ cũ được gọi là "Tiến sĩ khoa học".
(Theo định nghĩa của Nga: Người đạt được học vị Tiến sĩ Khoa học là người mở ra một hướng nghiên cứu mới trong khoa học. Còn người đạt học vị Tiến sĩ là người có khả năng tiến hành nghiên cứu khoa học một cách độc lập. - Tham khảo "Tiến sĩ Khoa học" trong Wikipedia tiếng Việt)
- Câu hỏi 4: Khái niệm "Tiến sĩ" ở VN tương đương với ở các nước khác ra sao?
+ Hiện nay, học vị Tiến sĩ = PhD (Doctor of Philosophy). Trong hệ thống của Mỹ, PhD là cao nhất rồi.
+ Học vị Tiến sĩ Khoa học = Dr. Habil trong hệ thống 2 bậc tiến sĩ của một số nước châu Âu, trong đó có Đức. Hehe, theo như tớ vừa google thì dân Đức đang cãi nhau xem có nên bỏ Đốc-tờ Habil đi không, vì để lên được cấp này thì khổ quá, mất thời gian quá so với PhD bên Mỹ.
+ Tiến sĩ Khoa học thường được dịch thành Doctor of Science (D.Sc). Tuy nhiên D.Sc ở Mỹ lại chính là Ph.D, hoàn toàn không mang ý nghĩa "tiến sĩ bậc cao" như ở VN hay Đức. Còn ở Anh và khối Thịnh vượng chung, D.Sc có ý nghĩa tôn vinh người có nhiều thành tựu nghiên cứu giá trị chứ không phải do bảo vệ thành công luận án mà được.
- Câu hỏi 5: Khái niệm Giáo sư ở VN tương đương với Professor ở các nước khác ra sao?
Bởi vì Giáo sư là người giảng dạy / nghiên cứu cao cấp ở bậc ĐH, thường phải có học vị Tiến sĩ rồi mới được làm Giáo sư. Tuy nhiên ở Mỹ giáo sư có rất nhiều bậc: Assistant Prof., Associate Prof., Prof., và rất nhiều kiểu (visiting prof., prof. Emeritus, research prof. v.v... tham khảo thêm "Professor" trong Wikipedia). Và bởi Professor là một chức danh trong trường ĐH nên khi về hưu là thôi luôn (không được viết hoa vào đằng trước tên nữa ). Khác với ở VN và một số nước khác, Giáo sư là "học hàm" và được phong trọn đời.
Được oliver_reis sửa chữa / chuyển vào 02:28 ngày 09/05/2007

Cái vàng vàng thì khẳng định luôn với bác là không phải tất cả.

Giáo sư là chức danh dành cho những người có tham gia công tác giảng dậy.
Còn TS thì là học vị của những người làm nghiên cứu. Thông thường nghiên cứu đi kèm với giảng dậy nên dễ lẫn.
Đúng là Phó TS thì đổi thành TS, còn TS thì đổi thành TSKH. (Đổi thôi chứ không phải đôn lên).
Ở nước ngòai, TS của VN tương đương với PhD, còn TSKH tương đương với Dr (doctor). Không có chuyện đôn lên, ông nào vẫn nguyên chỗ đó chỉ thay đổi cách gọi là thôi.
Nói nôm na cho dễ hiểu con lợn vẫn là con lợn nhưng hôm nay tao không thích gọi là con lợn nữa mà gọi là con heo.
Khác nhau chủ yếu giữa TSKH và TS là về lý thuyết thì trình độ ông TSKH hơn ông TS một bậc (như kiểu thạc sỹ thì hơn cử nhân) còn thực tế thì ông nào vẫn là ông đấy.

Sorry hai bác, đã sửa
Được oliver_reis sửa chữa / chuyển vào 02:25 ngày 09/05/2007

Theo chỗ tớ biết, chức vị GS ở một trường ĐH nước ngoài, cụ thể là Europe, như là một chức danh quản lý, nhưng là quản lý khoa học. Ông GS phải chịu trách nhiệm về tất cả các vấn đề liên quan tới khoa học, học thuật trong lĩnh vực mình đang nắm. Do vậy nếu bộ môn nào đó đã có một GS chịu trách nhiệm rồi thì các ông khác khó có thể lên, chỉ có thể là assistant Prof. hay associate Prof. gì đó. Còn ông trưởng khoa (dean) hay phụ trách bộ môn chỉ làm các nhiệm vụ hành chính đơn thuần, ít dính đến chuyên môn khoa học. Bởi thế mà mỗi một NCS thường phải có một GS hay GS assistant hướng dẫn, dưới đó là các Post-doc hay TS khác cũng tham gia hướng dẫn (gọi là daily promoter), mấy ông này mới huớng dẫn nhiều, nhưng tiếng nói của ông GS vẫn là quan trọng nhất. Các công trình KH của bộ phận ông GS quản lý mà kém về chất lượng, hoặc thiếu về số lượng thì ông GS đó sẽ chịu trách nhiệm đầu tiên, chứ không phải ông trưởng khoa hay phụ trách bộ môn.
HÌnh như ở một số nước, phong GS cũng phải là một ủy ban KH gì đó, cao hơn cấp trường, hoặc vấn đề này cũng tùy trường (???). Khi nào các GS về hưu thì chức danh đó cũng không còn.
Như vậy tớ cứ hiều là chức GS ở nước ngoài là một cái gì đó có quyền lực, chức vụ, nhưng hoàn toàn về mặt khoa học. Chính vì vậy để xét phong GS cũng không phải dễ dàng (bác nào có thông tin thì cho ý kiến).
Ở Việt nam mình có lẽ chức danh GS chỉ mang ý nghĩa uy tín và trình độ (danh) chứ không mang tính chức vụ và quyền hành. Như thầy giáo cũ của tớ cũng là GS, nhưng quyền hành thì có khi không bằng tổ trưởng bộ môn, còn so với trưởng khoa thì nhất định kém nữa.

Tôi thấy Oliver trả lời rất đầy đủ và rõ ràng cả ỏ VN và NN.
Tôi bổ xung thêm thế này:
1. Có các chức danh như "TS danh dụ" và "GS danh dự". Đây là những chức danh do các trường ĐH phong cho những người danh tiếng và giỏi về lĩnh vực nào đó. Họ chưa bao giờ làm nghiên cứu TS ỏ một cơ sở nào cả. Nhưng họ tự học và rất giỏi. Các trường phong như vậy họ cũng có lợi từ danh tiếng của những người này, nhất là các chính khách.
2. Ở VN cũng có một số người được nhà nước phong hàm GS, mặc dù họ chưa qua làm TS. Nhưng chỉ là giai đoạn trước đây, nhất là trong lĩnh vực văn hoá và lịch sử.
3. Hiện nay GS và TS của VN còn rất nhiều điều để bàn. Trở thành một GS ở một trường ĐH NN là rất khó. Họ đứng đầu về học thuật và NC trong lĩnh vực nào đó. Họ định hướng NC cho cả khoa và có nhiều uy tín. Tuy nhiên tiêu chuẩn để chọn làm GS cũng rất khác nhau giũa các truòng và quốc gia.
VTM

Lại là một vấn đề trong lĩnh vực nhạy cảm.
Tiện đây, cho em hỏi luôn:
1. Theo báo chí viết, thì tỉ lệ GS, TS của VN rất cao. Cao hơn cả các nước phát triển. Nhưng mặt bằng dân trí thì lại thấp hơn cả các nước đang phát triển. Điều này đúng không? Và bác nào trích ra tỉ lệ GS.TS của các nước phát triển cụ thể được không?
2. Thông thường, khi làm luận án tiến sĩ ngay từ khi tốt nghiệp ĐH. Ở VN thì mất 5 năm. Nhưng sang Mĩ, tại sao lại mất tận 6 năm ( đã bỏ một năm học tiếng). Có phải trình độ của các GS, TS của VN cao hơn? Hay quy định của mình dễ hơn?
3. Đa số, mọi người đều chỉ ra sự khác biệt trong cách phong học hàm và công nhận học vị giữa VN và các nước khác. Như vậy, phải có sự vênh bằng cấp giữa các nước. Ít nhất là giữa VN với nước ngoài. Vậy thì, khi mang bằng tiến sĩ ở VN ra nước ngoài làm việc, mình có được hưởng lương như của nước ngoài không? Họ có cho mình tham gia công việc như những PhD khác không?