Mặt trăng khi nhô lên từ đường chân trời to hơn lúc nó trên đỉnh đầu. Tại sao thế?

Mình nghĩ là như thế này:
Khi mặt trăng ở trên cao thì ánh sáng của nó đến mắt người đi qua lớp khí quyển ngắn hơn so với khi nó mới mọc lên ở đường chân trời do đó có cảm giác là khi mới mọc nó lớn hơn

Đúng rùi.Do khoảng cách giữa chúng ta với mặt trăng lúc nào cũng same same nhau,nên các bác dùng 1 cái thước kẻ rồi đưa thẳng tay ra đo mặt trăng lúc nó "to nhất" và "bé nhất" xem (cái này là cách đo tỷ lệ trong môn hoạ)

ngoài ra có thể giải bằng toán học do quỹ đạo mặt trăng quanh trái đất là elip mà

Trong cùng 1 ngày thì ko có sự chênh lệch khoảng cách quá nhiều đc

ơ, em tưởng quanh quanh theo hình tròn cơ mà, chứ elip thì em còn lạp topic này làm quái gì?

Tớ nghĩ, cái này do khúc xạ. Không khí phía đằng chân trời đặc hơn. Nên khi mặt trăng, mặt trời mọc thì đều cảm thấy nó to hơn. Còn khi đứng bóng, do độ khúc xạ của ánh sáng gần như =0. Do đó, thấy được kích thước thật!

Mặt trăng quay quanh trái đất theo hình elipse thì có liên quan gì ở đây nhỉ? vì mặt trăng quay quanh trái đất theo tháng mà. Còn mặt trăng đi từ chân trời lên đến đỉnh đầy là do chuyển động tự quay của trái đất. Dùng khúc xạ để giải thích thì chỉ có thể giải thích được màu của ánh sáng mặt trời/mặt trăng lúc ở chân trời với đỉnh đầu, hoặc quá lắm là hình dạng (có khi mặt trời có hình dẹt chứ không tròn) thôi chứ không giải thích được vì sao mặt trăng lúc nhỏ, lúc to.

Chuyện này tôi và các bạn trong box vật lý đã thảo luận.
http://www9.ttvnol.com/forum/vatly/766909/trang-1.ttvn
Đó là hiệu ứng ảo giác rất nổi tiếng "moon illusion" . các bạn có thể tra google để thấy phân tích nguyên nhân gây ra ảo giác này có thể viết cả luận văn của các nhà tâm lý học .
một số link
http://facstaff.uww.edu/mccreadd/
http://www.lhup.edu/~DSIMANEK/3d/moonillu.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Moon_illusion

Những bài này mình đã post trong box vật lý giờ post lại để tham khảo.
-----------------------------------------
Àh tranh thủ nghỉ tay một chút xem "Ronandihô" đá tớ dịch cái bài này từ trang của Nasa cho các bác hiểu thêm
http://science.nasa.gov/headlines/y2005/20jun_moonillusion.htm
Bài này viết vào 20-6-2005 nhân dịp thời điểm trăng tròn ở vị trí gần chân trời nhất kể từ năm 1987. Vì trăng tròn vào này 22 còn ngày hạ chí là 21 ( bàn thêm thì lạm sang thiên văn.-> mời các bác sang box TVH)
-------------------------------------------------------------------------------------------------
"Summer Moon Illusion"
Có những lúc đừng tin vào mắt mình. Tuần này sẽ là một lần như thế.
---
Chúng ta đã biết điều này từ vài ngàn năm truớc: Mặt trăng khi gần chân trời có vẻ to một cách bất thường. Mắt ta cho là vậy nhưng máy quay phim thì không. Đó thực sự là một ảo giác.

Một chuỗi hình ảnh được ghi lại khi mặt trăng lên cao trên bầu trời thành phố Seattle. Với Camera, Mặt trăng cho thâý có kích thuớc như nhau bất chấp nó ở vị trí nào trên bầu trời.
(Có cre*** với Copyright hè nhưng nhìn giống là có xử lý bằng photoshop !!!)
....
Khi bạn nhìn mặt trăng, những tia sáng từ mặt trăng sẽ hội tụ và tạo nên một hình ảnh có độ rộng 0.15mm lên võng mạc. Trăng trên cao hay gần chân trời đều tạo ra hình ảnh hội tụ có kích thuớc như nhau. Vậy tại sao mà não chúng ta lại có thể nghĩ rằng một cái to hơn cái còn lại? Sau rất nhiều năm, các nhà khoa học vẫn không biết rõ là tại vì sao.
Một ảo giác tương tự được khám phá vào năm 1913 bởi Mario Ponzo. Xem hình ảnh. vạch vàng ở bên trên có vẻ dài hơn vạch ở bên duới. Điều này chứng tỏ cảnh quang xung quanh là yếu tố đánh lừa mắt chúng ta.

Nhưng lại có một vấn đề khác. các phi công khi bay rất cao trên bầu trời đôi khi cũng thấy ảo giác mặt trăng mặc dù không có vật thể nào chi phối cảnh quan. Vậy cái gì đã đánh lừa mắt của họ.
Có lẽ là do hình dạng của bầu trời. Con người cảm nhận thấy bầu trời giống như một mái vòm dẹt, với thiên đỉnh ở gần hơn so với các chân trời. Nó gây ra cảm giác: Chim bay qua đầu, thì gần hơn khi thấy chim bay ở chân trời. Khi mặt trăng ở gần chân trời, não của bạn đã quen với nhận thức như trong truờng hợp chim bay. đã tính nhầm khoảng cách cũng như kích thuớc của Mặt trăng.

---
Có nhiều cách giải thích khác ở trang này http://facstaff.uww.edu/mccreadd/
nghiên cứu của tiến sĩ Don McCready, khoa tâm lý học Đại học University of Wisconsin
----
Một kiểm chứng vui: đo kích thuớc của MT bằng cách uớc lượng khỏang cách giữa ngón trỏ và ngón cái. Hay nhìn trăng tròn gần chân trời qua một ống giấy cuộn lại khi đó có thể bạn sẽ không bị ảo giác do cảnh vật xugn quanh chi phối."
------------------------
--------
Hè đọc bài này nhớ lại ngày xưa quá ngày xưa tớ cũng thử làm như vậy. Khi nào có trăng tròn mấy bác thử kiểm chứng xem.
Còn về nhận định do hiệu ứng thấu kính thì mấy bác nên đọc qua bài này. Hồi đó bạn gái tớ cũng nói vậy nên tớ xem cũng khá nhiều bài về vấn đề này.
http://www.space.com/scienceastronomy/top5_myths_020903-2.html
Tặng mấy bác mấy hình ảnh ảo giác

Nếu bạn nào không tin đó là ảo giác. Thì mình cũng đã làm thực nghiệm
----------------------------

Dự định là vào dịp trăng rằm sẽ kiểm chứng điều này cho các bác thấy, vậy mà quên mất. Tối nay vác xe ra khỏi nhà nhìn thấy trăng rằm vừa nhô lên giật mình nhớ ra, may là có cái máy ảnh mượn hôm CN chưa trả lấy ra để làm bằng chứng khoa học vậy

Ảnh 1: chụp vào lúc 7:00 trăng lên cao khoảng 15 độ từ chân trời (lên đến đỉnh là 90 độ) tức khoảng hơn nóc nhà "không có" tầng một chút. Tròn vành vạnh có màu vàng tro và "to dã man".

Ảnh 2: Tiếc rằng phải đem trả máy ảnh nên không chờ đến khuya được. Tớ chụp vào lúc 9:30 trăng lên khỏang 29 độ gần gấp đôi độ cao lúc 7h. Nó đã vuợt lên khoảng không khá cao so với các nóc nhà cao tầng. Không còn bị che bởi bất kỳ vật cản nào nữa. Lúc này nhìn nó quá "tầm thường nhỏ bé". So sánh về cảm nhận thì kích thước chỉ là 7/10 so với lúc mới mọc
Mắt người là vậy đó vậy đối với máy ảnh thì sao ? Khi nhìn lại trên ảnh chụp mặt trăng với cùng độ zoom vào 2 khoảng thời gian khác nhau trên ảnh mà không bị chi phối bởi cảnh quan => không bị ảo giác thì sẽ như thế nào.
Đây là kết quả ! các bạn hãy tự rút ra kết luận cho mình