Photographer Hà Phiên chụp hình bình yên ở thành phố đông đúc

Hà Phiên lớn lên tại Hong Kong rộn rịch và hỗn độn thời thế kỷ 20. thị thành thời ấy nờm nợp đến nỗi việc lần ra một chốc lát tải hình ảnh đẹp yên tĩnh tuồng như chỉ là một giấc mơ. Nhưng đến khi Hà Phiên cầm máy ảnh lên chụp ảnh bánh sinh nhật thì giấc mơ xăm ấy lại thành hiện thực.

Hà Phiên trước các tác phẩm của mình​

Hà Phiên sinh ra tại Thượng Hải vào năm 1931, ông lớn lên ở Thương Hải và Quảng Đông (giờ là Quảng Châu) cho đến khi cùng gia đình chuyển tới Hong Kong vào năm 1948. Gia đình Hà Phiên thuộc hàng khá giả: thánh sư là một doanh gia phát đạt. Khi đặt chân đến Hong Kong, gia đình Phiên mở một xưởng in nhãn hiệu. Nhưng cảnh khổ và những con người phải vật lộn để kiếm sống luôn hiện diện quanh họ, nên khi ông chú tặng cậu cháu Hà Phiên chiếc máy ảnh Rolleiflex thì hình ảnh Hà Phiên muốn ghi lại không phải là cuộc sống đô thị huyên náo giàu có. Thời đó Hà Phiên bị bệnh đau nửa đầu và phải đi dạo phố thẳng thớm để quên cơn đau, ông chú đã tặng chiếc máy ảnh cho cháu trai bấm máy giải trí lúc đi dạo. Hà Phiên chụp ánh nắng và bóng râm. Trong ảnh của Phiên gần như không có đám đông hay sự cực, náo nhiệt. Thay vào đó những cá nhân đơn lẻ, thường là người của từng lớp cần lao – tỉ dụ như người nữ giới với chiếc áo trắng và bím tóc dài, hay người đàn ông trên chiếc xe đạp cũ nát. Họ là đại diện cho một hòn đảo với dân số đông đúc, năng nổ, những con người này thực ra chẳng bao giờ có thời kì để ở một mình trừ khoảng thời gian chụp trong ảnh của Phiên.

Phiên rất yêu chiếc máy Rolleiflex “cá nhân chủ nghĩa tôi thích khổ hình vuông của loại máy này. Kích cỡ vuông vức của phim âm bản giúp tôi dễ dàng cắt ảnh theo ý. Tôi thích tỉa tót ở rìa ngang hoặc rìa dọc. Đó là điểm rất riêng của ảnh tôi chụp”.

Về kĩ thuật nhiếp ảnh của mình, Hà Phiên nói: “Đầu tiên bạn phải tìm địa điểm lý tưởng. Sau đó bạn phải kiên nhẫn tìm ra đối tượng cuốn sự để ý của bạn, đó thậm chí có thể là một con mèo. Bạn phải canh đúng giây lát để chụp cái thần, cái chất, cái hồn của đối tượng đó… Nếu bạn không tìm ra phút giây ấy, bạn phải đợi cho tới khi bạn cảm được nó. Đây là công việc đòi hỏi sự sáng tạo thật sự vì bạn phải có xúc cảm của chính mình. Tôi luôn đợi hàng giờ để chụp luồng ánh sáng đẹp nhất. Vì chẳng ai chuyển di nổi quạ, nên bạn phải kiên nhẫn để lấy được giác độ ánh sáng chính xác – và chờ đúng từng phút chốc cho tới khi chủ thể hiệp xuất hiện trong khung cảnh đó”.

Ông cho biết thêm: “Tôi tụ hợp để chụp nên một bức ảnh tốt. Công việc này khá nhọc nhằn. Bạn phải quan sát và suy nghĩ liên tiếp. Bạn phải tìm ra cách để ảnh mới luôn trội hơn ảnh cũ – có thể bằng cách tìm một góc chụp mới, một phong cách mới, hay một xúc cảm mới. Bạn phải dùng trái tim để chọn lựa giây lát quyết định như Henri Cartier-Bresson từng nói. Bạn phải tìm hiểu xúc cảm của mình và phản hồi cảm xúc ấy qua chủ thể bạn đang chụp. Vào giây lát đó bạn phải quan tâm, thở, và yêu thế giới này – chứ không phải chỉ nghĩ rằng mình muốn chụp ra bức ảnh đẹp. Tôi đặt cả thế cục mình vào từng bức ảnh đơn lẻ. Vào thời của tôi, phim âm bản rất đắt, mỗi lần bấm ‘tách’ là mỗi lần tốn tiền (nên không thể chụp ẩu). Tôi giống như một chàng cao bồi với vỏn vẹn một viên đạn, rong ruổi lóng phút chốc quyết định cho mình”.

Nguồn soi