T?ng th?ng Bush quy?t dỏnh tr? dua kh?ng b? WASHINGTON (TH) - T?ng th?ng Bush m?t l?n n?a lờn ti?ng th? nguy?n s? "d?t b?n qu? kh?i th? gi?i". Nh?ng cu?c t?p trung dõn chỳng dụng d?o trờn ton nu?c M? d? c?u nguy?n cho n?n nhõn, v?i trn ng?p qu?c k? v nh?ng cỏnh tay dua cao, ch?ng t? s? ?ng h? hon ton c?a qu?n chỳng d?i v?i quy?t tõm ny. Tru?c hng tram nhõn viờn c?p c?u lm vi?c t?i d?ng v?t li?u d? nỏt ? Trung Tõm Thuong M?i Th? Gi?i hụm Th? Sỏu, T?ng th?ng Bush tuyờn b?: "Tụi cựng ton th? th? gi?i nghe th?y ti?ng núi c?a anh ch? em. V nh?ng k? dó dỏnh s?p tũa nh ny s? s?m nghe du?c di?u ?y". éỏp l?i, dỏm dụng nhi?t li?t tỏn thu?ng v hụ vang: "USA! USA!". Tru?c dú, T?ng th?ng dó ban hnh l?nh g?i 50,000 quõn tr? b?. V quan tr?ng nh?t l ụng du?c Qu?c H?i d?ng thu?n dnh quy?n s? d?ng vu l?c trong cu?c chi?n ch?ng kh?n b?. Mỏy bay c?a T?ng th?ng Hoa K?, du?c cỏc chi?n d?u co h? t?ng, l?n d?u tiờn bay vo vựng khụng ph?n dó b?t an khụng t?c t? hụm Th? Ba 11/9. ễng d?n New york sau khi d? thỏnh l? c?u nguy?n ? Thỏnh du?ng Qu?c gia ? th? dụ Washington v?i s? hi?n di?n c?a d?y d? cỏc gi?i ch?c Qu?c H?i v Hnh phỏp, cỏc nhõn v?t chớnh tr? trong dú cú c? c?u T?ng th?ng Bill Clinton v ỏi n?. Trờn nh?ng do?n du?ng don xe c?a T?ng th?ng di ngang d?u trn ng?p nh?ng lỏ c? v bi?u ng? v?i cỏc hng ch? nhu: "God Bless America" - "Today we mourn, Tomorrow we avenge" (hụm nay chỳng ta thuong ti?c, ngy mai chỳng ta bỏo thự". Cỏc quan sỏt viờn d?u d?ng ý r?ng nh?ng th? hi?n lũng ỏi qu?c cú th? nh?n rừ dang dõn cao trong dõn chỳng M? kh?p noi trờn ton qu?c. M?t cu?c chi?n tranh, chua bi?t s? ? dõu v nhu th? no, l bi?n c? m qu?c t? dang h?i h?p ch? d?i. (ch0914a1) Hoa K?: Thu t? chuy?n giao s? tr? 1 hay 2 ngy vỡ v? kh?ng b? WASHINGTON - S? Buu éi?n Hoa K? loan bỏo vi?c chuy?n giao cỏc lo?i thu t?, buu ki?n... qua du?ng buu di?n cú th? b? tr? m?t hay hai ngy, sau khi cỏc chuy?n bay d?u b? dỡnh ch? trờn ton Hoa K?, khi?n S? Buu éi?n Hoa K? dó ph?i chuy?n qua v?n chuy?n b?ng du?ng b? v du?ng xe l?a, do h?u qu? c?a cỏc cu?c t?n cụng kh?ng b? t?i New York v Washington vo hụm th? Ba 11-9 v?a qua. S? Buu éi?n Hoa K? m?i ngy v?n chuy?n d?n 163 tri?u lỏ thu, buu ki?n b?ng du?ng hng khụng, cho bi?t co quan ny dó ph?i d?y nhanh vi?c v?n chuy?n b?ng du?ng b?, d? bự l?i s? giỏn do?n t?m th?i v?a qua c?a du?ng hng khụng do Co quan Qu?n tr? Hng khụng liờn bang (FAA) dua ra. Mark Saunders, phỏt ngụn viờn S? Buu éi?n Hoa K?, cho bi?t: Núi m?t cỏch c? th?, thỡ vi?c giao phỏt thu, buu ki?n cú th? b? ch?m tr? m?t hay hai ngy, nh?t l d?i v?i cỏc lo?i thu, buu ki?n g?i ngang Hoa K?". Co quan Qu?n Tr? Hng Khụng liờn bang Hoa K? dó cho tỏi l?p cỏc ho?t d?ng hng khụng hụm th? Nam 13-9, tuy nhiờn v?n cũn t?m th?i c?m cỏc phi co hnh khỏch chuyờn ch? thu t?, v ton ngnh hng khụng Hoa K? s? ch? cú th? tr? l?i ho?t d?ng ton di?n trong vi ngy t?i dõy m thụi. Cỏc gi?i ch?c Buu éi?n cho bi?t co quan ny dó cho huy d?ng t?i da s? xe chuy?n thu c?a S?, lờn d?n 210,000 xe, cung nhu g?i thờm cỏc buu ki?n qua g?n 7,000 cụng ty v?n chuy?n thuờ theo h?p d?ng. S? Buu éi?n cung ký h?p d?ng v?i cụng ty xe l?a Amtrak, d? v?n chuy?n thờm thu t? v buu ki?n... Phỏt ngụn viờn Mark Saunders cho bi?t thờm l S? Buu éi?n v?n chua nh?n thu d?n t? ngo?i qu?c, ngo?i tr? t? Canada, do chua cú du?ng bay ngo?i qu?c d?n Hoa K?, t? sau ngy 11-9, nờn ch?c ch?n s? cú s? ch?m tr? hon n?a d?i v?i cỏc thu d?n t? ngo?i qu?c. S? Buu éi?n Hoa K? s? v?n nh?n thu, buu ki?n g?i di ngo?i qu?c, nhung s? gi? l?i cho d?n khi cỏc du?ng bay di ngo?i qu?c du?c tỏi l?p bỡnh thu?ng. (lt/ty) C?u T?ng th?ng Bush phờ bỡnh CIA quỏ l? thu?c vo k? thu?t WASHINGTON - C?u T?ng th?ng George H. Bush, cho r?ng Co quan Tỡnh bỏo Trung uong M? dó quỏ chỳ tr?ng d?n cỏch dũ tỡm tin t?c b?ng k? thu?t cao m xao lóng vi?c tuy?n m? m?t bỏo viờn n?m trong cỏc t? ch?c kh?ng b?. Thõn ph? c?a duong kim T?ng th?ng Bush dó t?ng gi? ch?c Giỏm d?c Trung Uong Tỡnh bỏo CIA. ễng d?t cõu h?i t?i sao co quan tỡnh bỏo c?a M? dó th?t b?i khụng cú m?t tin t?c no tru?c khi khụng t?c kh?ng b? t?n cụng vo New York v Ngu Giỏc di, v?i ngõn sỏch 10 t? M? kim dnh riờng cho vi?c ch?ng kh?ng b?. M?t tr? ng?i cho cụng tỏc CIA, c?u T?ng th?ng Bush nờu ra, l di?p viờn M? ? ngo?i qu?c mu?n thuờ ngu?i c?ng tỏc hay m?t bỏo viờn, h? ph?i xin phộp trung uong n?u ngu?i c?ng tỏc dú l m?t t?i ph?m dó vi ph?m nhõn quy?n. T? nam 1995, sau khi CIA b? t? cỏo s? d?ng cỏc di?p viờn ? x? Guatemala t?ng vi ph?m nhõn quy?n thỡ giỏm d?c CIA dó b? ỏp l?c c?a Qu?c h?i d?t ra l?nh c?m ny. Nhi?u chớnh tr? gia m?i lờn ti?ng yờu c?u n?i l?ng l?nh c?m ny, cung nhu ụng Robert Gates, c?u giỏm d?c CIA. ễng Gates núi: "V?n d? khụng ph?i l b? ch? huy CIA t? ch?i khụng cho nhõn viờn tuy?n m? (nh?ng ngu?i dó ph?m t?i v? nhõn quy?n) m l cỏi l?nh c?m ny khi?n nhõn viờn khụng dỏm d? ngh? tuy?n m? ai n?a. ễng Reuel Marc Gerecht, m?t c?u di?p viờn CIA cú ý ki?n khỏc. ễng cho r?ng v?n d? chớnh l co quan ny v?n theo thúi quan cu th?i chi?n tranh l?nh, khi cỏc di?p viờn di tỡm ngu?i c?ng tỏc ? cỏc b?a ti?c c?a ngo?i giao don. Co quan khụng cú d? nhõn viờn bi?t núi ti?ng d?a phuong, quen thu?c v?i vựng Trung éụng, d? cú th? xõm nh?p cỏc t? ch?c kh?ng b?. Hi?n cú kho?ng 3400 ngu?i ho?t d?ng cho t? ch?c kh?ng b? c?a ụng Bin Laden, r?i rỏc t?i 34 qu?c gia. (ct/ty) 70 t? dụ la giỳp h? th?ng ti chỏnh M? sau tr?n khụng t?c kh?ng b? WASHINGTON - Trong m?t ngy bỡnh thu?ng, cỏc ngõn hng M? cú lỳc thi?u ti?n m?t v?n ph?i "vay s?i" c?a Qu? D? Tr? Liờn Bang, t?c Ngõn hng Trung Uong M? quen g?i l Fed. Nhung khụng m?y khi Fed ph?i cho vay quỏ 6 t? dụ la m?t ngy, m cỏc ngõn hng thu?ng tr? ngay l?p t?c vo ngy hụm sau. V? kh?ng b? b?ng khụng t?c ngy Th? Ba dó d?y h? th?ng ti chỏnh M? v th? gi?i vo m?t tỡnh tr?ng b?t thu?ng khi?n cho nhi?u ngõn hng thi?u ti?n m?t. Trong ngy Th? Tu s? ti?n m Ngõn hng Trung Uong M? cho cỏc ngõn hng thuong m?i vay dó tang v?t lờn hon 38 t?, v trong ngy th? Nam tang lờn 70 t?. Ngõn hng Trung Uong cho vay v?i lói su?t 3.5% m?t nam. Con s? k? l?c 70 t? m? kim cho th?y h? th?ng ti chỏnh M? thi?u ti?n m?t tr?m tr?ng trong m?y ngy qua. Trong th?i gian qua cỏc th? tru?ng ti chỏnh ? M? dúng c?a khi?n cỏc cụng ty c?n ti?n m?t khụng th? bỏn cỏc ch?ng phi?u c?a h?, ph?i rỳt ti?n hay vay ti?n c?a ngõn hng. V? kh?ng b? x?y ra trong lỳc Ch? t?ch Qu? D? Tr? Liờn Bang dang bay v? M? sau khi d? h?i ngh? ? Th?y Si. Mỏy bay ch? ụng Greenspan dó ph?i bay v? Th?y Si, v khụng th? di?n tho?i v? M? vỡ cỏc du?ng dõy d?u b? k?t. é? d?i phú v?i tỡnh tr?ng ? u Chõu, Ngõn hng Trung Uong M? cung ký h?p d?ng cho Ngõn hng u Chõu vay 50 t? m? kim. (ct/ty) Hai website trờn m?ng lu?i ton c?u h? tr? h?i H?ng Th?p T? SEATTLE - Hai cụng ty Amazon v Yahoo dó d?t du?ng dõy mi?n phớ trờn trang ch? d? kờu g?i m?i ngu?i quyờn gúp cho cỏc n?n nhõn trong th?m h?a t?i Trung tõm Thuong m?i Th? gi?i v Ngu Giỏc éi hụm 11-9. Theo th?ng kờ c?a website Amazon, s? ngu?i quyờn gúp cho cỏc n?n nhõn dó lờn trờn 80,000 dụla, v?i t?ng s? ti?n kho?ng 3 tri?u dụla. Trong l?i kờu g?i trờn website cú do?n: "T?t c? nh?ng thnh viờn c?a Amazon chia s? s? c?m thụng sõu s?c t?i nh?ng n?n nhõn trong th?m h?a v?a qua t?i thnh ph? New York, Washington D.C. v tõy nam Pennsylvania. T?t c? s? ti?n quyờn gúp s? du?c chuy?n t?i H?i H?ng Th?p T? d? c?u giỳp cỏc n?n nhõn". (tm) Sau th?m h?a, khúi b?i v Dioxin cú h?i cho s?c kh?e c?a ngu?i dõn New York NEW YORK - Sau v? kh?ng b? hụm 11-9, nhi?u chuyờn viờn v? mụi tru?ng lo ng?i b?i xi mang v dioxin lan r?ng s? gõy nguy co sung ph?i v ung thu cho cu dõn thnh ph?. Tuy nhiờn ụng Rudolph Giuliani, Th? tru?ng New York, tr?n an r?ng m?c d? ụ nhi?m khụng dỏng lo ng?i. Cung theo cỏc chuyờn viờn mụi tru?ng, khi xõy d?ng hai tũa thỏp h?i d?u th?p niờn 70, ngu?i ta cũn dựng b?t chỡ d? pha nh?ng h?n h?p mu v ch?t d?o. Vỡ v?y, b?t chỡ s? thoỏt vo khụng khớ, cú kh? nang gõy ra ch?ng li?t, mự... B? tru?ng Mụi Tru?ng M? Christie Whiteman thụng bỏo, S? B?o v? Mụi tru?ng (EPA) dó c? nhõn viờn do ki?m tra khụng khớ ? New York. K?t qu? cho th?y n?ng d? cỏc ch?t d?c h?i, k? c? b?t chỡ, d?u chua vu?t quỏ m?c cho phộp. M?i lo ng?i l?n nh?t l b?i xi mang thoỏt ra khi hai tũa nh s?p d?. Nh?ng ngu?i b? ngh?t trong dỏm b?i, ho?c ng?t x?u do hớt th? quỏ nhi?u b?i xi mang dó du?c dua d?n b?nh vi?n d? l?y b?t b?i ra kh?i ph?i. Theo cỏc chuyờn viờn, b?i xi mang khụng ?nh hu?ng t?i ph?i trong th?i gian ng?n, m ch? th?c s? nguy h?i n?u chỳng d?ng l?i trong ph?i quỏ lõu. Tranh lu?n n?y sinh ? dõy l ụ nhi?m dioxin. S?c núng kh?ng khi?p do hai chi?c mỏy bay chỏy trong tũa nh lm cỏc b? ph?n plastic núng ch?y, thoỏt ra m?t lu?ng l?n dioxin (l ch?t nguy hi?m gõy b?nh ung thu). Cỏc nhõn viờn c?u tr? v nh?ng ngu?i ch?ng ki?n v? kh?ng b? b? ?nh hu?ng nhi?u nh?t. Tuy nhiờn, theo ụng Whiteman, lu?ng dioxin nhu v?y khụng th?c s? gõy nguy h?i lõu di t?i s?c kho? c?a h?. (tm) Sỏch cú liờn quan d?n th?m h?a New York dang l "best-seller" NEW YORK (AP) - Ch? trong hai ngy, tỏc ph?m "Twin Towers" c?a tỏc gi? Gillespie, vi?t v? l?ch s? Trung tõm Thuong m?i Th? gi?i, dó tang v?t, d?ng d?u danh sỏch 100 cu?n sỏch bỏn ch?y nh?t trờn trang web: Amazon.com. Tỏc ph?m ny du?c xu?t b?n t? nam 1999 v?i s? lu?ng phỏt hnh l 3,000 b?n. Tru?c khi bi?n c? x?y ra, m?i ch? cú 2,000 d?u sỏch t?i du?c tay b?n d?c trong hai nam. Tuy nhiờn, gi? dõy nú dó du?c tỏi b?n thờm 15,000 d?u sỏch v bỏn ch?y nhu tụm tuoi. Ngoi cu?n "Twin Towers", m?t vi tỏc ph?m khỏc cung du?c d?c gi? d? xụ di mua, trong dú cú cu?n "Fighting Terrorism" c?a c?u th? tu?ng Israel: Benjamin Netanyahu, v "Hell to Pay", vi?t v? Hillary Clinton c?a tỏc gi? Barbara Olson, m?t cõy vi?t dó t? n?n trong chuy?n bay d?nh m?nh. Ngoi ra, sỏch tiờn tri c?a Nostradamus -- dó doỏn trỳng m?t s? di?u trong th?m k?ch v?a x?y ra -- cung dang du?c dõn chỳng tỡm mua khỏ nhi?u. (tm) New York: Nh?ng ngu?i tỡnh nghi b? b?t gi? dó du?c xỏc nh?n vụ t?i NEW YORK - Cỏc gi?i ch?c liờn bang Hoa K? cho bi?t hụm 14-9 l kho?ng hon mu?i hnh khỏch cú ngu?n g?c Trung éụng, b? b?t gi? hụm 13-9 t?i 2 phi tru?ng c?a New York, dó du?c xỏc nh?n khụng dớnh dỏng gỡ d?n cỏc hnh d?ng kh?ng b? trong tu?n ny t?i New York v Washington. Barry Mawn, Giỏm d?c Van Phũng FBI (Co quan di?u tra liờn bang) ? New York, cho bi?t: "Tuy nhiờn, m?t ngu?i trong nhúm dú v?n cũn b? t?m gi?, dự r?ng chua b? bu?c t?i, nờn cung cú th? du?c tr? t? do sau dú." Cỏc v? b?t gi? trờn, di?n ra hụm 13-9, dó khi?n cho c? 3 phi tru?ng quan tr?ng ? trong vựng l Kennedy, Laguardia v Newark, New Jersey - ph?i dúng c?a m?t l?n n?a, ch? vi gi? sau khi nh?ng phi tru?ng ny du?c m? c?a l?i sau cỏc cu?c t?n cụng kh?ng b? hụm 11-9. Ngh? si Joseph Biden, Ch? t?ch ?y ban Ngo?i Giao Thu?ng Vi?n Hoa K?, cho bi?t nh?ng ngu?i ny dó b? gi? vỡ b? nghi ng? dớnh lớu d?n cỏc cu?c t?n cụng kh?ng b? hụm 11-9 v?a qua. Theo ph? tỏ ngh? si Biden, ụng Alan Hoffman, thỡ ngu?i b? t?m gi? vỡ ụng ta t? ra quỏ hung hang, s? ngu?i cũn l?i dó du?c th?m v?n v tr? l?i t? do sau khi h? dó gi?i thớch du?c th?a dỏng cỏc s? nghi ng? c?a gi?i an ninh. (lt/ty) TT Bush tham d? l? tang, lónh d?o c? nu?c nguy?n c?u Anh Qu?c v u Chõu cung t? ch?c nghi th?c WASHINGTON - T?ng Th?ng George Bush hụm th? Sỏu 14 thỏng Chớn dó lónh d?o c? nu?c trong nh?ng nghi th?c nguy?n c?u cho ngu?i ch?t v m?t tớch trong cu?c t?n cụng kh?ng b? t?i New York v Washington; é?ng th?i cho bi?t, d?t nu?c ny s? tr? thnh "kh?c li?t n?u b? ch?c gi?n". Bờn c?nh dú, N? Hong Elizabeth é? II, n? hong Anh Qu?c cung lónh d?o dõn Anh trong m?t nghi th?c c?u nguy?n tuong t?, trong khi da ph?n u Chõu chỡm trong yờn l?ng d? chia s? ni?m dau thuong v ph?n h?n v?i nu?c M? trong th?m h?a d?m mỏu x?y ra ngy th? Ba. Trong m?t bu?i l? t?i Nh Th? Chớnh Tũa Qu?c Gia (National Cathedral) ? Washington, ụng Bush dó kờu g?i ton qu?c hóy an ?i thõn nhõn c?a 5,000 ngu?i s? r?ng dó ch?t trong th?m h?a núi trờn. ễng núi, "qu?c gia ny yờu chu?ng hũa bỡnh, nhung s? r?t kh?c li?t, n?u b? ch?c gi?n." M?i ngu?i t? t?t c? m?i tụn giỏo trờn kh?p n?o du?ng d?t nu?c t?p trung trong cỏc nguy?n du?ng, d?n th?, chựa thỏnh th?t d? c?u nguy?n cho cỏc n?n nhõn. T?ng Th?ng Bush dó nh?c d?n hỡnh ?nh ny nhu m?t bi?u hi?n hi?p nh?t c?a nu?c M? trong ni?m tin v b?i c?nh. Chớnh quy?n Bush dó xỏc d?nh Osama bin Laden, m?t ngu?i H?i Giỏo c?c doan g?c ? R?p Saudi, l nghi can chớnh trong v? t?n cụng tn ỏc. Nhung chớnh quy?n Bush cung kờu g?i m?i ngu?i d?ng d? gi?n lờn d?u cỏc c?ng d?ng ngu?i M? theo H?i Giỏo ho?c g?c ? R?p. é? nh?n m?nh thụng di?p ny, B?ch ?c dó m?i m?t lónh t? d?o H?i, ụng Imam Muzammil Siddiqi, d?c m?t do?n kinh thỏnh v l?i nguy?n trong nghi th?c ngy th? Sỏu. Hi?n di?n trong c? t?a cú c?u T?ng Th?ng George Bush, Bill Clinton, Gimmy Carter v Gerald Ford. Cú c? c?u T?ng Th?ng Al Gore, cỏc gi?i ch?c n?i cỏc, th?m phỏn T?i Cao Phỏp Vi?n v nhi?u nh ngo?i giao nu?c ngoi. Phú T?ng Th?ng Dick Cheney khụng cú m?t. K? t? ngy th? Tu, ụng ny khụng di chung cựng v? t?ng th?ng vỡ lý do an ninh. H?p ton N?i Cỏc ễng Bush dó h?p ton N?i Cỏc l?n d?u tiờn k? t? sau ngy d?t nu?c lõm d?i n?n. Cu?c h?p b?t d?u vo lỳc 9:30 am, ngy th? Sỏu, v?i m?c dớch duy?t l?i tỡnh hỡnh v ph?n ?ng. N? phỏt ngụn viờn B?ch ?c Claire Buchan cho bi?t, dõy l "co h?i d? m?i ngu?i ng?i l?i v?i nhau tỡm phuong th?c dỏp tr?." N? Hong Anh v u Chõu tham gia c?u nguy?n LONDON - Cung cựng ngy th? Sỏu, N? Hong Elizabeth dó ngung k? ngh? thu?ng l? d? lónh d?o dõn Anh trong nghi th?c c?u nguy?n cho nu?c M? v n?n nhõn c?a bi?n c? ngy th? Ba 11-9 t?i Nh Th? Chỏnh Tũa Thỏnh Paul. éõy l m?t nghi th?c bi?u l? s? ti?c thuong l?n nh?t trờn ton Anh Qu?c k? t? sau cỏi ch?t c?a cụng nuong Diana nam 1997. Cựng tham d? cũn cú é?c T?ng Giỏm M?c Canterbury George Carey, giỏo ch? Anh Giỏo. Nh th? chớnh tũa ch?t nớch 2,000 tớn h?u c?u nguy?n v ti?c thuong, chua k? r?t dụng d?ng ngoi tham d? nghi l?. Th? Tu?ng Tony Blair d?n th?ng d?n nh th? sau cu?c th?o lu?n kh?n t?i Qu?c H?i. C?u n? Th? Tu?ng Margaret Thatcher cung cú m?t. Trong ngy ton th? gi?i c?u nguy?n cho d?t nu?c siờu cu?ng g?p con ho?n n?n, dõn Anh mu?n d?ng sỏt vai cựng dõn t?c Hoa K?. Vỡ hai dõn t?c dó chi?n d?u bờn nhau trong su?t m?t th? k? nhi?u xung d?t. T? kh?p l?c d?a u Chõu, t? nh?ng c?u thự c?a M? t?i éụng u cho t?i cỏc d?ng minh Tõy u, t?t c? d?u t? ý bu?n r?u than khúc cựng nu?c M?, cỏc hng quỏn, cõu l?c b? dúng c?a 1 ngy. é?c Giỏo Hong Gioan Phao Lụ, T?ng Th?ng Phỏp Jacques Chirac, cỏc gi?i ch?c cao c?p c?a Liờn Hi?p u Chõu, kh?i é?ng Minh NATO... d?u tham gia cỏc l? nghi c?u nguy?n t?i d?a phuong d? k?t h?p v?i nu?c M? trong ngy than khúc cỏc n?n nhõn b? mỡnh vỡ kh?ng b?. (DC-0914t2) M? d?ng viờn 50,000 quõn tr? b?, mua thờm nhiờn li?u ph?n l?c 7/10 dõn M? ?ng h? chi?n tranh tr? thự WASHINGTON - T?ng Th?ng Bush hụm th? Sỏu 14 thỏng Chớn dó ch?p thu?n yờu c?u c?a b? Qu?c Phũng d?ng viờn 50,000 quõn tr? b? d? "b?o v? t? qu?c." V, B? Qu?c Phũng dang tỡm trong th? tru?ng n?i d?a cung nhu qu?c t? mong mua thờm nhiờn li?u v tỡm ch? d?t b? ch?a d?u cho ph?n l?c co chi?n d?u, d? chu?n b? cho cu?c "chi?n d?u tiờn c?a th? k? 21" du?c d?i da s? - 70% - dõn chỳng M? ?ng h?. Cỏc ngu?n tin th? tru?ng cho bi?t quõn d?i dang tỡm mua tru?c nhiờn li?u cho cỏc chuy?n bay hnh quõn, do thỏm v tr? thự. Bờn c?nh n? l?c mua d?u l v?n d? chuyờn ch?. Theo m?t nh mụi gi?i xang d?u t?i New York, thỡ quõn d?i hi?n dang c?n 2 mỏy bay ch? d?u t?i Duyờn H?i Vựng V?nh Hoa K? (US Gulf Coast). Hai mỏy bay ny cú th? ch? du?c 235,000 thựng nhiờn li?u hng h?i ch? t? Kuweit vo Diego Garcia, noi d?t can c?u khụng quõn Hoa K? trờn ?n é? Duong, v t? Nam Hn v? Nh?t B?n. Tru?c dõy, t?i u Chõu, B? Ch? Huy Quõn S? Sealift Command cung dó mua tru?c m?t mỏy bay ch? d?u b? cú kh? nang chuyờn ch? 28,000 t?n d?u mỏy bay t? Hy L?p vo mi?n nam Tõy Ban Nha. Giỏ nhiờn li?u ph?n l?c dó h? xu?ng dỏng k? trờn ton Hoa K? do nhu c?u gi?m do cỏc chuyờn bay thuong m?i b? c?m tỳc trờn m?t d?t su?t 2 ngy sau cu?c kh?ng b? t?i New York v Washington ngy th? Ba. Tuy nhiờn, ngy th? Nam, v?i vi?c Hoa K? cho m? l?i b?u tr?i, nhu c?u dó tang lờn ph?n no. Theo lu?t hi?n hnh, t?ng th?ng cú quy?n ra l?nh d?ng viờn t?i da 1 tri?u lớnh tr? b? tham gia d?i quõn hi?n d?ch 1.4 triờu lớnh trong tru?ng h?p qu?c gia nguy bi?n. V? kờu g?i g?n dõy nh?t du?c c?u T?ng Th?ng George Bush ban hnh, d?ng viờn 263,300 lớnh tr? b? tham gia Chi?n Tranh Vựng V?nh thỏng Giờng, nam 19901. L?n ny, chi?n tranh cú th? bựng n? - vo cu?i tu?n ny ho?c tu?n sau - d? truy quột kh?ng b?, c? th? nh?m vo Afghanistan, noi trỳ ?n c?a nghi can s? 1 Osama bin Laden. Ngoi Afghanistan, Hoa K? cũn ch? rừ Iran, Iraq v m?t s? qu?c gia khỏc trong s? nh?ng qu?c gia b?o tr? kh?ng b?. Dõn M? ?ng h? chi?n tranh tr? dua, dự lõu di ho?c thi?t h?i K?t qu? m?t cu?c tham dũ do ABC News v Washington Post th?c hi?n ph? bi?n vo ngy th? Sỏu cho th?y 7/10 dõn M? ?ng h? bi?n phỏp quõn s? ch?ng cỏc nhúm ho?c qu?c gia kh?ng b?, cho dự ph?i chiu d?ng lõu di ho?c thi?t h?i n?ng n? v? nhõn m?ng; 9/10 ?ng h? ụng Bush v? l?p tru?ng c?ng r?n. M?t cu?c tham dũ khỏc, do Time Magazine v CNN th?c hi?n, cụng b? k?t qu? vo th? Sỏu cho th?y 62% dõn M? mu?n tuyờn chi?n, nhung 61% chua bi?t rừ ai s? l m?c tiờu c?a cu?c tr? dua; M?c d?u 92% tin r?ng Osama bin Laden cú liờn quan, nhung ch? cú 10% cho r?ng T?ng Th?ng Bush ph?i nh?m ngay vo tờn ny. V?i h?ng tram ngu?i ch?t v 5,000 ngu?i cũn m?t tớch, ch? cú 55% ?ng h? m?t cu?c d? b? cú th? dua d?n nhi?u thi?t h?i nhõn m?ng; 87% cho r?ng d?t nu?c s? ph?c h?i, m?t n?a núi s? trỏnh du l?ch b?ng mỏy bay, m 14% cho bi?t s? trỏnh ch? dụng ngu?i. (DC-0914t4) Qu?c H?i thu?n cho B?ch ?c dựng m?i s?c m?nh c?n thi?t d? tr? dua Thu?n chi $40 t? ch?ng kh?ng b? v c?u tr? n?n nhõn WASHINGTON - Thu?ng Vi?n Hoa K? hụm th? Sỏu dó hon ton ch?p thu?n m?t ngh? quy?t cho phộp T?ng Th?ng Bush s? d?ng "t?t c? m?i s?c m?nh c?n thi?t v chớnh dỏng" d? ch?ng l?i nh?ng k? ch? muu v? t?n cụng d?m mỏu ngy th? Ba v?a qua, k? c? nh?ng qu?c gia ch? muu n?u cú. V?i t? l? thu?n 98-0, ngh? quy?t ny tuy khụng ph?i l van b?n tuyờn chi?n, nhung mụ ph?ng theo dú, dó cho phộp ụng Bush du?c quy?n s? d?ng ph?n ?ng quõn s? nhung v?n ph?i thụng bỏo v tham kh?o Qu?c H?i k?p th?i. Nghi quy?t ny s? du?c chuy?n xu?ng H? Vi?n, v hy v?ng cung s? du?c thụng qua v?i da s? tuy?t d?i vo ngy th? B?y, nh?m cho phộp t?ng th?ng d? th?m quy?n di?u tra v tr? dua thớch dỏng. L t?ng tu l?nh t?i cao, ụng Bush cú quy?n dua ra ph?n ?ng quõn s?, nhung v?n ph?i du?c Qu?c H?i ch?p thu?n trong tru?ng h?p cú xung d?t lõu di. Chớnh ph? Hoa K? dó núi rừ tr?n chi?n ch?ng kh?ng b? s? kộo di, vu?t quỏ m?t ph?n ?ng quõn s? don thu?n, v chớnh ph? dó v?n d?ng s? ?ng h? c?a nhi?u qu?c gia trờn th? gi?i. Tru?c dú Thu?ng Vi?n do kh?i Dõn Ch? lónh d?o cung dó ch?p thu?n d? lu?t c?p $40 t? m? kim cho cỏc bi?n phỏp ch?ng kh?ng b? v c?u tr? kh?n c?p cỏc n?n nhõn c?a nh?ng cu?c t?n cụng t?i New York v Washington ngy th? Ba v?a qua. D? lu?t dó du?c Thu?ng Vi?n thụng qua v?i t? s? tuy?t d?i 96/0, nhung khi chuy?n xu?ng cho H? Vi?n, thỡ h? th?ng b? phi?u di?n t? t?i dõy dó b? tr?c tr?c, cho th?y t? l? thụng qua l 193/0, chua d? s? phi?u t?i thi?u l 218 d? thụng qua. Nhung vi?c thụng qua d? lu?t t?i H? Vi?n ch? l v?n d? th?i gian m thụi. Trong m?t chuy?n bi?n du?c c? lu?ng d?ng ?ng h?, Qu?c H?i dó ch?p thu?n cho T?ng Th?ng Bush g?p dụi s? ti?n $20 t? ụng yờu c?u lỳc d?u. ễng Bush dó d?ng ý tang thờm $20 t? n?a theo yờu c?u c?a cỏc dõn bi?u v ngh? si New York, l hi?n tru?ng thờ th?m nh?t c?a cu?c t?n cụng. Cỏc v? ny mu?n r?ng s? ti?n tang thờm ny ch? du?c dựng d? c?u tr? n?n nhõn v ph?c h?i sau th?m h?a, ch? khụng th? dựng vo cỏc m?c dớch khỏc nhu qu?c phũng hay ch?ng kh?ng b?. (DC-0914t5) Osama Bin Laden, k? thự s? 1 c?a Hoa K? v Th? Gi?i T? do, y l ai? Special Report by St. TUAN WASHINGTON DC - Theo h? so c?a Co quan éi?u Tra Liờn Bang FBI, tay ti phi?t Osama Bin Laden sinh nam 1957 t?i Saudi Arabia trong m?t gia dỡnh tru?ng gi?. Y l con ỳt, cú 23 anh trai. Cha l m?t thuong gia t? phỳ ngu?i g?c Yemen, trong ngnh k? ngh? xõy c?t. Bin Laden cú chi?u cao l t? 6'4" d?n 6'6, cõn n?ng kho?ng 160 pounds, thõn th?, g?y cũm, rõu ria r?m r?p, túc nõu, m?t nõu, da s?m mu olive. éi d?ng thu?ng ph?i ch?ng g?y. Y cú m?t ti s?n tr? giỏ hon 300 tri?u m? kim. Y dựng nhi?u bớ danh khỏc nhu: Osama Bin Muhammad Bin Laden, Shaykh Osama Bin Laden, Abu Abdallah, Mujahid Shaykh, Hajj, Emoo, the Prince, the Director... Vo nam 1979, y gia nh?p cỏc nhúm H?i giỏo quỏ khớch vựng ? R?p Saudi di sang A Phỳ Hón (Afghanistan) d? giỳp du kớch quõn dỏnh quõn xõm lang Liờn Xụ. Y dó t?ng c?ng tỏc v?i co quan tỡnh bỏo CIA d? h? tr? quõn khỏng chi?n A Phỳ Hón. é?n nam 1987, y thnh l?p v c?m d?u m?t t? ch?c kh?ng b?, bi?t danh Al-Qaeda, cú nghia l "N?n Múng". M?c dớch ban d?u l qui t? cỏc nhúm H?i giỏo kh?p th? gi?i d? gia nh?p v ?ng h? khỏng chi?n quõn A Phỳ Hón. Nhung sau khi Liờn Xụ rỳt quõn, y chuy?n hu?ng nh?m vo hai nu?c Do Thỏi v Hoa K? d? cụng kớch. Vỡ hnh tung m? ỏm, b?t chớnh c?ng v?i nh?ng hnh d?ng ch?ng chớnh quy?n Saudi, y b? ly khai t?ng xu?t kh?i Saudi Arabia v sang t? n?n bờn Sudam vo nam 1991. é?n nam 1996, vỡ ỏp l?c c?a Hoa K? mu?n b?t y, nờn chớnh ph? Sudan dó ph?i t?ng kh? ý ra kh?i qu?c gia ny. Sau cựng y di t?n qua A Phỳ Hón d? nuong thõn, d?ng th?i du?c che ch? b?i chớnh ph? quỏ khớch Taliban, nhu m?t "khỏch quớ". Nam 1998, y b? co quan FBI treo ỏn tr?ng l 1 trong 10 t?i ph?m do t?u nguy hi?m nh?t Hoa K?, v?i cỏc t?i danh: gi?t ngu?i (cỏc nhõn viờn qu?c t?ch Hoa K? ? ngo?i qu?c); õm muu gi?t ngu?i (cỏc nhõn viờn qu?c t?ch Hoa K? ? nu?c ngoi); t?n cụng cỏc co s? thu?c chớnh quy?n Hoa K? k?t qu? gõy t? vong. Cỏc t?i tr?ng nờu trờn d?u liờn h? d?n hai v? n? bom t?i cỏc s? quỏn Hoa K? ? Dar Es Salaam, Tanzania v Nairobi, Kenya vo nam 1998. Hai v? n? bom ny dó gõy t? thuong hon 200 ngu?i. Li?n sau dú, chớnh ph? Hoa K? dó treo ti?n thu?ng 5 tri?u dụ la cho b?t c? ai cú tin t?c chớnh th?c cú th? dua d?n vi?c b?t gi? v x? t?i tờn lónh t? khụng d?i tr?i chung v?i th? gi?i t? do. Tỡm hi?u v? con ngu?i th?c Bin Laden B?n ch?t y r?t ngụng cu?ng, tõm trớ muu mụ thõm d?c, du?ng di nu?c bu?c khụng rừ r?t. Y cú m?t d?o binh "thỏnh chi?n" hon 3,000 quõn cu ng? ? cỏc binh tr?i, hang d?ng v h?m trỳ ?n ? cỏc vựng d?i nỳi hi?m tr? v sa m?c thu?c A Phỳ Hón. M?i tu?n 3 l?n vo ban dờm y ph?i c?i trang v di chuy?n d? l?n tr?n t? can c? ny sang can c? khỏc h?u trỏnh s? theo dừi c?a tỡnh bỏo Hoa K?. Ngoi ra y cũn huy d?ng du?c m?t mng lu?i cú kho?ng 25,000 quõn dõn cu?ng tớn H?i giỏo thu?c nhi?u nhúm kh?ng b? khỏc ? m?t s? qu?c gia trờn th? gi?i. Nh?ng ngu?i ny luụn s?n sng s?ng ch?t, ?ng h? v che gi?u y khi d?ng chuy?n. H? du?c hu?n luy?n k? cng d? thi hnh cỏc di?p v? kh?ng b?, xung kớch c?m t? v tỡnh bỏo kh?p noi trờn th? gi?i. H? du?c hu?ng d?n cỏch s? d?ng t? cỏc lo?i vu khớ nh? nhu sỳng mỏy, ch?t n?, l?u d?n, bom l?a, dao gõm d?n nh?ng lo?i h?a ti?n ch?ng chi?n xa v tr?c thang. Cỏc quõn dõn "thỏnh chi?n" diờn cu?ng ny g?m c? tr? em v? thnh niờn v ph? n?. Gi?i tỡnh bỏo Hoa K? cho bi?t, trựm lónh t? Bin Laden cú r?t nhi?u du?ng dõy múc n?i v? ti chỏnh d? trang b? kho?ng 15 tr?i hu?n luy?n quõn kh?ng b? t?i nhi?u qu?c gia vựng Trung éụng, Phi Chõu, Phỏp qu?c v Phi Lu?t Tõn. Ngoi ra du?ng dõy liờn h? v?i t? ch?c Al-Qaeda ? B?c M? n?i r?ng t? Canada d?n Washington DC, New York, New Jersey, Massachusetts, Florida v California. Trung uong di?u hnh c?a y du?c trang b? v?i cỏc d?ng c? t?i tõn nh?t v ỏp d?ng k? thu?t tinh vi vu?t b?c c?a Hoa K?. Cho nờn, nu?c c? c?a y r?t tinh x?o, chu dỏo, chớnh xỏc v quy?t li?t. Y luụn di tru?c cỏc trựm thỏm t? v di?p viờn tỡnh bỏo qu?c t? m?t bu?c. éu?ng l?i ho?t d?ng kh?ng b? c?a y m?i noi m?i khỏc. Y khụng l?p l?i chiờu bi v k? ho?ch cu d? t?n cụng l?n th? hai trờn cựng m?t lónh th?. éõy l m?c dớch dỏnh l?c hu?ng d? phũng c?a cỏc nu?c "k? thự" c?a y, h?u cú th? t?n cụng m?t cỏch b?t ng?, khú chu?n b?. Hon n?a, cu?c d?i y ho?t d?ng d?c l?c trong cỏc phong tro khỏng chi?n, v?i kinh nghi?m cỏ nhõn, y cú d? kh? nang d? di?u d?ng cỏc ho?t d?ng kh?ng b? kh?p noi trờn th? gi?i, t? m?t h?m trỳ ?n bớ m?t. Cỏc b? h? v nhúm cu?ng d? c?a y h?u nhu dó b? thay nóo d?u. H? thu?c loi vụ luong tri, ch? bi?t thi hnh nhi?m v? theo k? ho?ch ch? d?nh. H? ch? bi?t tuõn ph?c v tụn vinh y nhu m?t Sa M?c Vuong. "Sa M?c Vuong" tri?u phỳ ny s?ng cu?c d?i lộn lỳt, s? hói noi cỏc hang d?ng d? l?n tr?n vũng phỏp lu?t qu?c t?. Nhung d?i tn c?a y cung khụng cũn lõu di v r?t cú th? nh?ng hang d?ng v h?m trỳ ?n ? A Phỳ Hón s? l m? chụn t?p th? c?a y v d?ng b?n. (St. TUAN/ty) Nhỡn l?i v? kh?ng b? khụng t?c 12-9-01: ki?m soỏt an ninh phi tru?ng M? lõu nay b? coi l r?t l?ng l?o LOS ANGELES .- Nhi?u co quan liờn bang dó t? lõu dó c?nh cỏo s? ki?m soỏt an ninh t?i cỏc phi tru?ng l vụ cựng l?ng l?o vỡ cỏc hóng mỏy bay coi dú nhu chuy?n lm thu?ng ngy, qua m?t bi vi?t c?a t? WSJ. Hụm th? ba, c? h? th?ng dó th?t b?i khi d? x?y ra th?m k?ch l?n nh?t trong l?ch s? nu?c M?. éi?u khi?n 4 chi?c mỏy bay v s? d?ng chỳng nhu nh?ng qu? bom l?a kh?ng l?, cỏc tờn khụng t?c c?m t? dó vu?t qua du?c hng ro ki?m soỏt an ninh ? cỏc phi tru?ng Boston, Mass., Newark, N.J., v Washington. T?t c? d?u vừ trang nhung khụng b? khỏm phỏ. Cỏc nh di?u tra dang tỡm hi?u xem cỏc tờn kh?ng b? cú d?ng b?n lm vi?c t?i cỏc v? trớ s? d?ng mỏy dũ tỡm kim lo?i v mỏy chi?u quang tuy?n X, ho?c l d?u vừ khớ trờn cỏc mỏy bay qua d?ch v? cung c?p d? an hay cỏc d?ch v? khỏc. Tuy cỏc co quan h?u trỏch t? lõu nh?c nh? d?n vi?c ph?i d? cao c?nh giỏc nhung ch?ng cú bao nhiờu bi?n phỏp tang cu?ng an ninh du?c th?c hi?n. Ch? riờng nam ngoỏi, trong m?t l?i c?nh cỏo cú tớnh cỏch tiờn tri, S? Ki?m Toỏn T?ng Quỏt (General Accounting Office) c?a qu?c h?i Hoa K? ch? trớch vi?c ki?m soỏt an ninh t?i cỏc phi tru?ng khụng cú ti?n b? m trong m?t s? tru?ng h?p l?i cũn t?i hon. Cho dự trung bỡnh m?i nam cỏc cu?c ki?m soỏt an ninh t?ch thu l?i 2,000 vừ khớ, "v?n d? an ninh trong h? th?ng v?n chuy?n hnh khỏch r?t l l?ng l?o" GAO c?nh cỏo. M?t n? hnh khỏch trờn chuy?n mỏy bay b? khụng t?c dựng di?n tho?i di d?ng g?i cho ch?ng, theo cỏc viờn ch?c liờn bang, núi r?ng hai tờn khụng t?c vừ trang v?i dao c?t thựng gi?y c?ng. Lo?i dao ny thu?ng cú lu?i dao th?t vo trong. Co quan éi?u Hnh Hng Khụng Liờn Bang dó ch? th? ph?i si?t ch?t nguyờn t?c ki?m soỏt an ninh. Nhi?u ph?n nh?ng lu?t l? m?i s? du?c ban hnh tu?n t?i. Mỏy dũ kim lo?i (c?m tay) cung nhu mỏy r?i quang tuy?n X r?t quen thu?c t?i cỏc tr?m ki?m soỏt phi tru?ng lõu nay, trờn can b?n, l cỏch b?o v? duy nh?t cho cỏc chuy?n bay. Gi?i phi cụng cung nhu cỏc viờn ch?c ch? huy phi tru?ng d?u tin r?ng nhi?u ph?n b?n khụng t?c dó gi?t ho?c vụ hi?u húa hai hoa tiờu c?a cỏc mỏy bay dó lao vo hai tũa nh Trung Tõm Thuong M?i Th? Gi?i ? New York v Ngu Giỏc éi. Chớnh b?n chỳng lỏi mỏy bay dõm vo cỏc m?c tiờu. Phi cụng cú th? khúa c?a phũng lỏi nhung cỏnh c?a r?t m?ng manh v du?c ch? t?o v?i nh?ng t?m khung cú th? phỏ v? d? dng d? phi cụng cú th? thoỏt hi?m trong tru?ng h?p kh?n c?p. Nhu v?y, khi b? khụng t?c thỡ cỏnh c?a nhu v?y l?i ch?ng giỳp d? gỡ. M?t phi cụng dõn s? d?u tờn núi r?ng cỏc cu?c hu?n luy?n phi cụng ch?ng khụng t?c ch? chỳ ý d?n vi?c d?i phú v?i nh?ng dũi h?i lỏi mỏy bay d?n nh?ng d?a di?m no dú. "Chỳng tụi khụng du?c d?y d? d?i phú v?i nh?ng tru?ng h?p nhu dó x?y ra, cỏc tờn khụng t?c nh?t d?nh thớ m?ng." Khụng c?n bi?t nh?ng k? kh?ng b? l ai, h? th?ng hng khụng thuong m?i s? bu?c ph?i s? d?ng nh?ng bi?n phỏp d?i phú ch?t ch? v tinh vi hon nhi?u n?a m ch?c ch?n vụ cựng t?n kộm. Bi?n phỏp tang cu?ng an ninh m?i s? ph?i gia tang s? l?c soỏt cỏ nhõn v hnh lý, ph?i xỏc d?nh riờng r? chớnh xỏc t?ng mún hnh lý c?a t?ng ngu?i. éõy l di?u cỏc hóng hng khụng tru?c dõy ch?ng d?i vỡ lm nhu v?y s? gõy ch?m tr? cho cỏc chuy?n bay. Theo s? di?u tra c?a GAO, hai lý do chớnh dó dua d?n s? ki?m soỏt an ninh l?ng l?o t?i phi tru?ng. S? thay d?i nhõn viờn ki?m soỏt an ninh quỏ thu?ng xuyờn vỡ luong th?p, bu?n chỏn l?i ớt phỳc l?i; v s? ch?nh m?ng th? o c?a k? cú trỏch nhi?m ki?m soỏt. Theo m?t s? chuyờn viờn trong lónh v?c hng khụng, s? tang cu?ng an ninh phi tru?ng ph?i l n? l?c chung trờn bỡnh di?n qu?c gia ch? khụng th? d? cho cỏc hóng hng khụng t? lo l?y.
