Trị gia cách ngôn

Trị gia cách ngôn

("Trị gia cách ngôn" do ngài Châu Bá Lư sống ở thế kỉ 17 đầu thời nhà Thanh viết)

Ăn hạt cơm nên nghĩ
người làm thật vất vả
dùng sợi chỉ nên biết
người dệt rất mất công
lúc chưa mưa lợp nhà
đừng đợi khát đào giếng

Tiêu dùng phải tiết kiệm
đãi khách đừng dây dưa

Chớ ham tiền phi nghĩa
đừng uống rượu triền miên
người bán buôn thương mại
đừng chiếm đoạt người ta
bà con xóm nghèo khổ
nên xót thương cứu giúp

Khắc nghiệt mà làm giàu
sẽ chẳng được hưởng lâu
luân thường mà trái ngược
thịnh rồi cũng diệt vong
huynh đệ trong một nhà
giàu nghèo nên san sẻ

Nghe vợ nghịch cốt nhục
há phải là trượng phu
trọng tiền bạc cha mẹ
làm người chi kẻ đó

Thấy giàu sang mà nịnh
thật là phường nhục nhã
gặp kẻ nghèo mà kiêu
thật sự rất đê hèn

Đừng thân phường độc ác
chơi lâu là lây hoạ
Tiếng nói rỉ bên tai
có phải gièm người khác?
nên xét suy cho kĩ
Có việc cãi cọ nhau
biết đâu mình chẳng phải?
nên ngẫm nghĩ cho tường

Làm ơn chẳng nên nhớ
thọ ơn chớ có quên
việc đời lưu phước dư
đắc ý đừng quay lại

Thấy người được thành công
bụng đừng sanh ghen ghét
thấy người gặp hoạn nạn
lòng chớ khởi mừng vui

Làm thiện muốn người biết
chẳng phải là chân thiện
làm ác sợ người hay
đúng thật là đại ác

Bài thơ tiếng Hán của cụ Nguyễn Du ,ngẫm lại,thời nào cũng có những cảnh như thế
Sở kiến hành (trông thấy trên đường đi)
Một mẹ dắt ba con
Thất thểu bên vệ đường
Ðứa nhỏ trong lòng mẹ
Ðứa lớn giỏ tre mang
Trong giỏ đựng chi lắm?
Rau lê, hoắc với cám
Trưa rồi chửa được ăn
Áo quần, ôi rách thảm
Thấy người không ngẩng đầu
Vạt áo dòng lệ mau
Lũ con mải nô giỡn
Không biết lòng mẹ đau
Lòng mẹ đau thế nào
Năm đói sang làng khác
Mùa màng thu hoạch rồi
Giá gạo chắc không cao
Để tìm ra cách sống
Bỏ làng nước biết sao
Một người làm hết sức
Không đủ mấy miệng ăn
Ngày ngày đi khất thực
Cách ấy mãi sao đành
Mai bỏ xác bên đường
Máu thịt nuôi hùm sói
Mẹ chết đã đành rồi
Ôm con lòng đau nhói
Thương xót tận tim gan
Mặt trời đã úa vàng
Gió lạnh bỗng ào tới
Khách qua cũng thương tình
Ðêm qua trạm Tây Hà
Mở tiệc thật xa hoa
Gân hươu cùng vây cá
Ðầy bàn dê, lợn, gà
Quan lớn không đụng đũa
Quân hầu chỉ nếm qua
Chó cũng chê thịt thà
Vứt đi không luyến tiếc
Không biết trên đường cái
Mẹ con khổ dường này
Ai vẽ bức tranh ấy
Dâng cho nhà vua hay