Muốn để lại vài dòng mà không biết bạn chủ topic tuổi tác thế nào, thôi cứ xưng hô bạn bè ngang hàng cho tiện vậy. Nếu có gì thất lễ thì bỏ quá cho nhau nhé!
Tớ khá thích đọc sách, và với tớ đọc một quyển sách cũng như chìm vào một giấc mơ. Cho nên một quyển sách hay theo chủ quan của tớ là khi nó làm được tớ quên đi thực tại của mình, cho dù chỉ trong phút chốc và cho dù cái thực tại đó chỉ là tư thế ngồi đọc sách của chính tớ. Lúc đọc xong truyện của ấy, tớ cũng thấy như vừa ngủ dậy, lại còn vương một chút bâng khuâng. Nếu như xếp tất cả những sách tớ đã đọc theo bậc 5, với bậc 5 là những quyển chán đến nỗi tớ không kết thúc nổi, bậc 4 là những quyển tớ đọc được xong nhưng chẳng còn đọng lại gì, bậc 2 là những quyển đọc xong ngơ ngẩn mất mấy ngày và bậc 1 là những quyển đọc lại nhiều lần vẫn thấy như đang mơ, thì tớ xếp truyện của ấy vào bậc 3. Cũng đủ hấp dẫn để tớ đọc từ đầu đến cuối, dù không liền mạch, và lúc đọc xong cũng còn dư âm để ngẫm nghĩ, chút chút thôi.
Có bạn nào trên kia bảo ấy cho được nhiều tên tuổi lớn mà không gượng, tớ nghĩ ngược lại. Có nhiều chỗ gợi tớ nhớ đến tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân, ở cái khía cạnh là tác giả phô kiến thức hơi quá. Cảm giác như người viết tiếc công mình mày mò, nghiên cứu, ngẫm nghĩ nên cứ cố nhét hết vào văn cho khỏi phí. Kể ra nghĩ được cái hay ho mà không khoe được ra thì cũng tiếc thật, nhưng tớ nghĩ viết văn chuyên nghiệp là phải mạnh tay cắt đi vì lợi ích chung của tác phẩm. Ấy đã phơi bày gan ruột và tâm huyết với tác phẩm đến thế, nghiến răng mà cắt đi một vài khúc chắc cũng không đau đớn gì lắm đâu. Ví dụ như đoạn luận về hạnh phúc, cho nhiều số liệu quá, nghe thì thuyết phục thật, nhưng nó cứ ngang tai kiểu gì, bởi vì mạch văn thì trôi nổi quá mà số má thì cứ phang choang choang. Đoạn đấy làm tớ tự hỏi có phải mình đang đọc số liệu thống kê không? Hay như đoạn tìm về bản năng của con người và đấu tranh cho nhân quyền, nó liên quan đến chủ đề truyện thật đấy, nhưng ấy xử lí chẳng khéo lắm. Cứ như sờ một mặt phẳng có cái gờ lồi lên.
Nhân vật của ấy có sống, dù là ấy ít miêu tả về ngoại hình. Tớ thích cái anh kính trắng mặc áo hồng ngồi quán café sau này làm đầu bếp của ấy, cả ông họa sĩ ngồi tỉ mẩn vẽ lọn tóc của cô gái mà chỉ có vợ ông ý không biết đến sự tồn tại. Ấy có kha khá những chi tiết mà người đọc có thể gọi là ?oah-ha moment?, lúc người ta gật gù: ?oà, cái này thú vị phết?. Hai người trên, chiếc lá được khắc và câu ?oleaves, là lá hay là bỏ đi?, và hình tượng con tê tê (vừa gõ nhầm thành con tê giác :D) và những tảng thịt tươm máu là những chi tiết đọng lại trong đầu tớ. Khá khen cho cố gắng của người viết. Nhưng mà nhân vật của ấy sống vẫn chưa mạnh lắm (nếu không tớ đã cho ấy vào hàng 2), nếu đạt trình độ lão luyện những gì ấy muốn nói sẽ toát ra từ chi tiết, không cần phải phô hẳn ra như bây giờ. Họăc đấy cũng có thể chỉ là tiêu chuẩn sách hay của riêng tớ. Nhưng để đạt trình độ đấy cần có kinh nghiệm, cái đấy thì phải có thời gian mới tích lũy được. Sách đầu tay, không biết ấy bao nhiêu tuổi rồi (khéo tớ phải gọi là chú thì chết :D), nhưng tuổi đời thì chẳng liên quan gì đến tuổi nghề, cứ viết nhiều chắc sẽ khắc phục được.
Còn một nhận xét cảm tính nữa, là tớ không hiểu ấy có quá tự tin khi khái quát hóa góc nhìn của nhân vật tôi thành cả một thời đại không? Ấy tòan dùng những từ to, nào là thế giới, nào là thời đại, nào là xã hội, con người, cứ như thế nhân vật tôi đại diện cho tất cả những người đang sống, hay hạn hẹp hơn nữa là những người trẻ thành phố ở Việt Nam. Tớ nghĩ cái kiểu khái quát đấy không khiêm tốn cho lắm. Một tác phẩm thành công là mang được hơi thở của thời đại. Có thể thời đại ấy nói đến là trong mắt của một lớp người cụ thể, những người trẻ trung lưu và thượng lưu được tiếp xúc với văn hóa phương Tây rất nhiều, nhất là văn hóa mạng. Dù là ấy có vẻ múôn tách hẳn ra kiểu viết phổ biến bây giờ và có ý thức tìm về kiểu tiếng Việt chân phương, tớ vẫn thấy ảnh hưởng của phương Tây nhiều lắm nhé! Ví như cái cách nhìn về hạnh phúc, hoặc là tự đi tìm hoặc là được mang đến, cái này tớ đồ là tư tưởng hiện đại chỉ nổi lên từ sau cách mạng công nghiệp từ thế kỉ 17. Tức là dù cách thức hạnh phúc khác nhau, nhưng đối tượng để suy xét vẫn là chủ thể, là cái tôi. Tôi có hạnh phúc hay không là do tôi cảm thấy, tôi quyết định. Thế còn tư tưởng hạnh phúc là cho người khác, vì người khác, hoặc hạnh phúc là làm theo những gì đã được truyền thống sắp đặt thì sao? Ấy bỏ quên mất cái nhìn của một số người khác, cũng trẻ, cũng sống trong thời đại, là những người không ở thành phố, không bị ảnh hưởng nhiều bởi những dòng tư tưởng tràn từ phương Tây. Có thể họ cũng loay hoay định hình và trả lời những câu hỏi không dứt về bản chất cuộc sống lắm chứ? Mà cũng chưa chắc ấy đã nói được hết góc nhìn của đối tượng ấy tập trung miêu tả. Đoạn này tớ không nêu ra nhận xét, chỉ đặt câu hỏi. Ấy cũng thấy đấy, tớ bị ám ảnh bởi từ ?okhiêm tốn? nên không thể kiên quyết đánh giá. Có thể ấy lột tả được hết một loại người, và thế là thành công. Cũng có thể chỉ là một góc rất nhỏ, quá nhỏ, của những người như ấy, và thế là người đọc không tìm thấy mình trong truyện, ấy thất bại. À, nhưng mà có người nói thấy văn của ấy đồng cảm với họ rồi, sướng nhé!
Đọc đoạn ấy tả về anh người yêu em Mai và cách anh ý làm phóng sự để hỏi cắc cớ về định nghĩa tác phẩm bất hủ, trong đầu tớ thốt lên ?oOh, please, give me a break? (sự thật là thế, không phải khoe tiếng Anh hay gì đâu). Ấy cứ phải cố gắng cho khác người thế? Rồi như đoạn cho em Mai làm ca sĩ giấu mặt. Sáng tạo là tốt, nhưng cứ phải lên gân để cố tạo ra cái khác người như thế, làm tớ đọc phát mệt. Giống người khác thì có gì sai? Mà những đoạn như thế thấy dấu ấn tác giả khá rõ nhé! Không biết là ấy vô thức hay cố tình in dấu về cái sự khác người của mình lên? Trong khi rõ ràng chính ấy cũng tuyên bố những người trẻ cứ cố khác nhau để rồi cuối cùng lại giống nhau cả lượt, tớ thấy mệt với những người cứ cố tìm mọi cách để khác người lắm. Không biết ngòai đời ấy có thế không? Cái này cũng liên quan đến vai trò của quần chúng trong cách nhìn của nhân vật tôi. Ấy viết như thể quần chúng là một đám bột mì một đứa có tí kĩ năng có điều kiện thuận lợi là thích nhào thế nào thì nhào. Quần chúng thì cũng có khả năng phân tích, suy xét và phản biện của chính họ chứ. Ấy cho ?otôi? thích bán xe thì người ta mua xe, thích lăng xê ca sĩ thì người ta hâm mộ. Đọc đoạn đấy hơi tự ái và có ngay phản kháng: ?onếu quả thật có tồn tại kiểu quần chúng như thế, mình sẽ không phải một trong đám đấy?. Dĩ nhiên phát hiện của ấy không phải mới, những nhà phê bình văn hóa trên thế giới như Benjamin và Ardorno viết về điều này từ hồi đầu và giữa thế kỉ 20, lúc TV còn chưa phổ biến, trong cái họ gọi là ?omass media?. Cũng tất nhiên là ấy có lí, nhưng cái sức mạnh ấy gán cho một ngòi bút và sự bi quan về những con người phong trào không biết tự suy nghĩ đi hơi quá, tớ không chấp nhận được. Hay tớ mới là người không thực tế?
Tình yêu của Minh và ?otôi? làm tớ tự nhiên thèm có lúc mình sẽ trải qua cảm giác như mơ như say đấy, nhưng cũng đồng thời làm tớ băn khoăn liệu nó có tồn tại thật không? Từ xưa đến nay tớ chỉ biết đến kiểu tình yêu sét đánh như thế qua sách vở và phim ảnh, chưa bao giờ gặp được một trường hợp sống nào. Đoạn kể truyện cổ tích cũng rất yêu, và tớ cũng hòai nghi luôn về một anh chàng không bị điên mà có thể kể được truyện cổ tích theo yêu cầu như thế. Nhưng tại sao cái gì cũng phải rút ra bài học? Vẫn biết rút ra bài học là chức năng chính của truyện cổ tích nhưng đọc đoạn này tớ lại nghĩ đến câu ?ogive me a break?. Chẳng nhẽ không thể yêu thích một thứ vì chính bản thân nó, không vì nó mang lại cho mình cái gì, một bài học cũng không? Mà thôi, văn là văn, đời là đời. Có văn thì đời mới có cái mà mơ, ấy nhỉ?
Tớ rất thích cái câu ?ocon bồ câu nằm tròn một đám?. Nhất là từ ?otròn một đám? làm tớ tưởng tượng ra con bồ câu lù rù, đối nghịch với bọn chim đanh đá hay kêu quàng quạc ở chỗ tớ ở. Nhưng mà câu trích dẫn đầu truyện tớ đề nghị ấy đề nguồn. Nhìn câu trích dẫn của người khác mà không có nguồn tớ thấy đau mắt lắm.
(To be continued)